Coğrafya Öğretmeni

Dökümanlar

2011-09-07T22:00:00.003+03:00

Şehir isimleri nereden geliyor?

2011-06-19T13:02:00.007+03:00

Yaşadığınız şehrin adını anlamını nereden geliyor biliyor musunuz? İşte il il şehir isimlerinin hikayeleri...

ADANA
Adana' yı kimlerin nasıl kurdukları konusunda elde kesin bilgiler yoktur. Ancak, Bizans' lı Etien' in ilettiği bir söylenceye göre, Uranus' un oğulları Adanos ve Saros, Tarsus' la savaşarak burayı ele geçirmişler. Bunlardan Adanos kente ( Adana ) Saros'ta ırmağa (Seyhan) adını vermiş.

ADIYAMAN
Adıyaman ilk zamanlarda, Piran Köyü'nün yerine kuruluydu ve Perre adını taşıyordu. Daha sonra Emeviler, buraya bir kale yaptırdı. Kent de Mansur'un Kalesi anlamına gelen ''Hısn Mansur'' adıyla anılmaya başlandı. Kent, 1. Selim zamanında alınınca Türkler, buraya Adıyaman demeye başladılar.

AFYONKARAHİSAR
Afyon türkülerinde sık sık “Hisar” sözcüğü geçer. “Hisarın bedenleri çevirin gidenleri” Bu hisar sözcüğünün Afyon türkülerinde sık sık yinelenmesi nedensiz değildir. Eski adı Akroenos olan şehri Selçuklular uzun süren bir kuşatmadan sonra ele geçirdiler. “Hisar” kuşatma anlamına gelir. Acılarla elde edilen yere “Karahisar” dediler ve orada, kara taşlardan bir kale kurdular. Onaltıncı yüzyılda bölgede afyon yetiştirilmeye başlayınca, Karahisar’ın başına bir de Afyon eklendi ve şehir “Afyonkarahisar” adını aldı.

AĞRI

İsmi sınırları içindeki “Ararat” dağından alır. Çok eski çağlarda yeryüzü korkunç bir su baskınınına uğradı.(Nuh Tufanı) Nuh peygamber bütün canılardan bir çifti alarak bir gemiye bindirdi. Gemi Cudi (İslam kaynaklarına göre) (Hristiyan kaynaklarına göre de Ararat – Ağrı) dağına kondu. Ararat, önce aran sonra da Ağrı adını aldı.

AKSARAY

Selçuklu Sultanı İzzettin Kılıçarslan, şehirde cami, medrese, kümbetler ve büyük ve beyaz bir saray yaptırdı. Şelir “Aksaray” adını işte bu beyaz saraydan aldı.

AMASYA

Amasya şehrini tarihçi Strabon’a göre Amazon karalı Amasis kurdu ve ona Amasis kenti anlamına gelen “Amasesia” ismini verdi.

ANKARA

İslam kaynaklarında Ankara’nın adı Enguru olarak geçer. Kimilerine göre Ankara sözü Farsça “Üzüm” anlamına gelen Engür’den, ya da Yunanca’da Koruk anlamına gelen”Aguirada’dan türemiştir. Bazılarına Hint-Avrupa dillerindeki “Eğmek” anlamına gelen Ank ya da Sankskritçe de; “Kıvrıntı”, anlamına gelen ankaba’dan veya Latince’den çengel anlamına gelen uncus’dan türediği ileri sürülmektedir. Frig dilinde Ank “engebeli, karışık arazi anlamına gelir.” Şehrin diğer isimleri; Ankyra, Ankura, Ankuria, Angur, Engürlü, Engürüye, Angare, Angera, Ancora, Ancora ve son olarak Ankara şeklini almıştır.

ANTALYA

MÖ ll.ci yüzyılda Bergama karalı Attalos ll tarafından kuruldu. Şehir önceleri ismini kurucusundan aldı ve Attaleia adıyla anıldı. Daha sonra bu isim Adalia, Antalia ve en son Antalya şekline dönüştü.

ARDAHAN

Ardahan'ın isim babası ise Gürcülerdir. Ardahan adı Gürcüce Ardana’dan gelmektedir.

ARTVİN

Kıldiyet Dağı'nın dik yamaçları üzerine İskitler tarafından kuruldu. Yaygın bir inanışa göre Artvin adı, kenti kuran İskit hükümdarının adından gelir. Sözcük, önceleri Artvani, sonrada Artvini biçiminde söylenmiş, zamanla Artvin'e dönüşmüştür.

AYDIN

İlk olarak Argoslar tarafından kuruldu. Anadolu beylerinden Aydınoğlu Mehmet bey’den aldı. Aydın, Mehmet beyin babasının ismidir.

BALIKESİR

Şehrin adının eski hisar anlamına gelen Paleokastio’dan türediği sanılmaktadır. Halk arasında dolaşan bir söylentiye göre de balı çok anlamına gelir. Çünkü Kesir Arapça’da çok anlamına gelmektedir

BARTIN
Parthenia'dan Bartın'a dönüşen adın kaynağı "Parthenios"dur. Bartın ırmağının antik çağdaki adı olan Parthenios; Yunan mitolojisinde, Okenaus'un çocuklarından birisi ve "Sular Tanrısı"dır. "Sular ilahı veya Muhteşem akan su" anlamlarına gelir. Bir başka anlamı da "Genç Bakire veya Genç Kızlar için koro türküleri"... "Genç Bakire" ise, tanrıça Athena'nın bir sıfatı.

BATMAN
Batman ismi Orta Çağdan beri kullanılan gelmiş ve Batman Çayı ile bütünleşen bir isim olarak karşımıza çıkmıştır.

BAYBURT

Eldeki kaynaklara göre kasabanın ortaçağdaki adı “Paypert” ya da “Pepert” idi. Bayburt adı buradan gelmektedir.

BİLECİK

Bizanslılar döneminde burada Bilekoma adlı bir kale vardı. Osman bey burayı alınca bu adı Bilecik olarak adını verdi.

BİNGÖL

Buradaki bir çok göllerden dolayı bu isim kendisine verildi.

BİTLİS

Kimi tarihçilere göre, “Bageş” ya da “Pagiş” sözcüklerinden türemiştir. Kimilerine göre de Büyük İskender’in komutanı “Lis” ya da “Badlis” burada bir kale kurmuş. Bitlis sözcüğü bu komutanın isminden kaynaklanıyormuş.

BOLU

Önceleri Bithynion Romalılar döneminde ise Claudiopolis adı verildi. Türkler burayı alınca Claudiopolis sözcüğünü kısaltıp sadece polis dediler. Daha sonra bu da halk dilinde değişerek Bolu oldu.

BURDUR

Eski adı Askaniya’dır. İsmini yanında kurulmuş olduğu Burdur gölünden alır.

BURSA

Eski çağlardaki Bitinya bölgesinin başkentidir. Buraya kurucusu Bitinya kralı Prusias’ın adı verildi. (MÖ:ll.yüzyıl)

ÇANAKKALE

Marmara ve Ege denizlerini birleştiren Boğaz’daki şehir ve kasabaların en büyüğü ve il merkezidir. Boğazın doğu kıyısında ve en dar yerinde kurulmuştur. Burada denizini şekli tıpkı bir çanağı andırır. Bugünkü ismini buradan alır.

ÇANKIRI

İlkçağda “Gangra” kalesinin eteğinde kuruldu. İsmini Gangra kalesinden alan Çankırı’ya yakın zamana kadar Çangırı ve Çenğiri deniliyordu.

ÇORUM

Rivayete göre Çoğurum kelimesinden türetilmiştir. Bu da bölgede zamanında Rumların çoğunluğu oluşturmasından kaynaklanmaktadır.

DENİZLİ

Deniz-ili kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur. İl eski Türkçe’de ülke, memleket anlamına gelir. Yani denizmemleketi denilir.Bir diğer rivayete göre de kelimenin aslı domuz-ili'dir. Bu da bölgede domuz çokluğundan kaynaklanmaktadır.

DİYARBAKIR

Bakır ülkesi anlamına gelmektedir. Bu ismin kaynağı Diyar-ı Bekir’dir. Bekir’in memleketi anlamına gelir. Bunun nedeni de Bekir b. Va’il adlı Arap göçebe boyunun buraya yrleşmiş olmasından kaynaklanır. Diyarbakır’ın eski adı Amid veya Amed’dir. Gelen veya bizim anlamına gelir. Dede Korkut kitabında Amid’e Hamid de denilmiştir.

DÜZCE

Adının nereden geldiği konusunda her hangi bir kayda rastlanmamıştır.

EDİRNE

Romalılar döneminde imparator Hadrianus tarafından kurulduğu için şehir “Hadrianopolis” dını alır. Hadrianus’un şehri anlamına gelen bu sözcük, sonradan değşimlere uğrayarak Edirne halini aldı.

ELAZIĞ

1834 yılında Mezra denilen yerde kuruldu.1862 yılında buraya o sıradaki padişah Abdülaziz’in onuruna “Mamuretülaziz” adı verildi. Bu ismi uzun bulan halk onu Elaziz olarak kısalttı. 1937 yılında Elazığ’a çevrildi.

ERZİNCAN

Erzincan ovasından adını alır. Ezirgan diye halk tarafından söylenir. Buranın eski adı Eriza’dır.

ERZURUM

Ardı Rum kelimesinden gelir. Yani Rum toprağı demektir. Diğer bir rivayete göre de Selçuklular buraya Erzen-Rum demişlerdir. Erzen darı demektir. Şehir o zamanlar bir tahıl ambarı olarak kullanılmıştır.

ESKİŞEHİR

Eski adı Doylaion’dur. 1080 yılında Türkler burayı ele geçirdi. 1175 yılında burasını Bizans geri aldı. Kılıçarslan bu şehri daha sonra geri alınca, ona “Bizim eski Şehrimiz” anlamına gelen Eski Şehir adını verdi.

GAZİANTEP

Şehrin eski adı Ayıntab’dır. Kelime anlamı, pınarın gözü demektir. Halk bunu Antep olarak değiştirmiştir. Halk Kurtuluş savaşında Fransızlara karşı başarılı bir savaş verince 6 Şubat 1921’de çıkartılan bir yasayla Gazi ünvanı verildi.

GİRESUN

Şehrin nerede kurulduğu ve kimler tarafından iskan edildiği konusu tartışmalıdır. Bu tereddüt M.Ö. 350 yıllarına ait kaynaklarda da yer almaktadır. Coğrafyacı Strabon, Farnakia dediği şehrin; bugünkü Giresun kentinin olduğu yerde kurulduğu üzerinde durmuştur. Romalı idareci Arrien Farnakia'nın eski adının Kerasus olduğunu belirtmiş ve buranın Sinoplular tarafından kurulduğunu yazmıştır.

GÜMÜŞHANE

Burada daha önceleri gümüş madenleri olduğundan, bu şehre Gümüşhane denilmiştir.

HAKKARİ

Hakkâri kelimesi Kürtçe' den dilimize geçmiştir. Bu rivâyete göre kelimenin özü "Kar-in" olup "Her" önekini almıştır. Kürtçe' de "Kar-in", "-ebilmek" manasına gelip, insanın güç yetirebilme durumunu anlatır. Dolayısıyla "Hakkâri" kelimesi "hep güçlü, hep edebilen" anlamı vardır.

HATAY

Avrupalılar Çin'in kuzeyine "Hıtay" derlerdi (Rusçada "Kitay"). "Hıtaylar" ismini taşıyan yarı göçebe Türk kabileleri 10. yüzyılda Mançurya'yı ve Çin'in kuzeyini işgal etmişler ve burasının ismi "Hıtay" kalmıştı.Atatürk "Hıtaylar"ın Anadolu'ya da gelmiş olduklarına inanıyordu. "40 asırlık Türk yurdu" saydığı Antakya'ya Hatay ismini bu yüzden vermişti.

IĞDIR

Iğdır''ın adı; 24 Oğuz boyundan 21’ncisi sayılan İç-Oğuzlar-Üç-Ok kolunun ve Oğuz Han''ın altı oğlundan biri olan Cengiz Alp''in en büyük oğlu olan "Iğdır Beğ" den gelmektedir. Bu boyun ilk başbuğu Iğdır Beğ''dir. Iğdır''ın kelime olarak manası "iyi, büyük, yiğit başkan, ünlü ve sahip" gibi anlamlara, Yazıcıoğlu ve Resid-Üd-Din''e göre ise "iyi, ulu, bahadır" manalarına gelmektedir.

ISPARTA

Büyük İskender Kral olduktan sonra (M.Ö. 356 - 323) Anadolu'nun Batısı Yunan egemenliği altına geçti. İskender öldükten sonra bile, daha 36 yıl bu bölge Atina'ya bağımlı kaldı.Bu yıllarda Mora yarımadasında yaşamakta olan Ispartalılarla, Atina Yunanlıları, Anadolu'nun Batısına göç etmeye başladılar. Mora Yarımadası Ispartalılarından büyükçe bir topluluk geldi; Isparta Kenti'ne yerleşti. Kente de kendi ülkelerinin Isparta adını verdiler.

İSTANBUL

MÖ. 658 yılında Megara kralı Byzas tarafından kurulduğundan bu şehre kurucusundan dolayı Bizantion adı verilmiştir. Roma imparatoro Marcus Avrelius döneminde imparatorun manevi babasının adıyla “Antion” olarak anıldı. Bizans İmparatoru Konstantin bu şehri yeniden kurunca buraya kendi adını verdi. Şehre “Konstantin veya Konstanpolis” adı verildi. Araplar “Kostantiniye, Romalılar Konstantinopolis” demişlerdir. Daha sonra bu ismin kısaltılmış şekli olan “Stin-polis” deyimi kullanıldı. İşte İstanbul bu “Stin-Polis” şehrinden türetildi. Türkler burayı alınca Müslüman şehir anlamında “İslambol” adını verdiler. Fakat daha sonra İstanbul olarak değiştirildi.

İZMİR

Şehrin asıl adı “Smyrna”dır. İzmir kelimesi smyrna’nın halk arasındaki kullanış şeklidir. Homeros destanlarında bu kent ismini Kıbrıs Kralı Kinyras’ın kızı Smyra’dan alır ve tanrıça Artemis İzmirli’dir. Kimi kaynaklara göre de, İzmir şehrini ilk kuran Hititler değil, Amazonlar’dır. (Hititler de buraya Navlühun adını vermişlerdir.

KAHRAMANMARAŞ

Asıl adı Markasi’dir. Halk dilinde Maraş olarak değişmiştir. Kurtuluş savaşında Fransızlara karşı şehirlerini kahramanca savunduklarından meclis tarafından ll Şubat 1922’de kahraman ünvanı verildi.

KARABÜK

Karabük bir Cumhuriyet şehridir. Safranbolu ilçesinin bir köyü olan Öğlebeli'nin 13 hanelik mahallesi olan Karabük, 1935 yılında Ankara-Zonguldak demiryolunun açılmasıyla bugünkü istasyonun olduğu yere bir ad verilmesi gerektiğinde 13 hanelik Karabük mahallesi istasyonu adı verilmiştir.

KARAMAN

İlk ismi Laranda’dır. Selçuklu ve Osmanlılarda ki ismi Larende idi. Karamanoğullarının başkenti olduğundan buraya daha sonra Karaman adı verildi.

KARS

MÖ: 130-127 yılında buraya yerleşen Karsak oymağından dolayı şehre kars adı verilmiştir. Kars kelimesinin anlamı ise deve ya da koyun yününden yapılan elbise veya şal kuşağı anlamına gelir.

KASTAMONU

Şehrin eski adı “Tumana”dır. Buraya daha sonra Gas-Gas isimli bir kavim yerleşti. İşte Kastamonu Gas ve Tuman’ın birleşmesinden meydana gelmiştir.

KAYSERİ

Romalılar Mazaka adlı şehri alınca buraya Kaysarea adını verdiler. Yani İmparator şehri anlamına gelir. Daha sonra Kayseri olarak halk arasında yayıldı

KIRIKKALE

Kırıkköyü ile kentin merkezinde bulunan Kaletepe'nin kısaltılarak birleştirilmesinden ortaya çıktığı söylenir. Bu ismin halk tarafından yakıştırıldığı kanaati yaygın olmakla beraber bölgenin ismi Osmanlı arşiv belgelerinde "Kırıkkal" şeklinde geçmektedir. Akıncıların hücum ettiğini duyan bizans kale komutanı, bütün barut dolu fıçıları mağlubiyete düştüklerinde havaya uçurulmasını emreder, nitekim düşündüğü gibide olur ve fıçılarla birlikte herşey yerle bir olur.şehrin ismi Şehitlerin kahramanlıklarını ve kimliklerini ifade etmektedir.

KIRKLARELİ

Kırklareli ismi, toprakları bünyemize katan 40 savaşçıdan gelir, diğer adları deliler veya akıncılar olarak bilinen bu savaşçılar kaleyi ele geçirirler fakat, buradan kurtulamayacağını önceden bilen bizanslıların toplu intaharı ile onlarda bu topraklarda hayatını kaybeder.

KIRŞEHİR

Kır ve Şehir kelimesinin birleşmesinden oluşmuştur.

KİLİS

Kilis adı Yukarı Mezopotamya da Pellada Cyrrhus denen bir kent ile aynı adı taşıdığı ve Osmanlı kaynaklarında Kilis kalesi olarak geçtiği görülmektedir. Bu sözcüğün okunuşu “Kiris” olup “Kilis” sözcüğüne fonetiği bakımından benzerlik göstermektedir. Grant Dictionier’de Cyrrhus’u “Kiris” anlamı da “Efendi” olarak yazmaktadır. Büyükolasılıkla 8. yy. da bölgeye gelen Türkmenler tarafından Kiris, Kilis diye söylenmiş ve bugünkü yeri Kilis olarak isimlendirilmiştir.

KOCAELİ

Orhan gazi döneminde bu bölgeyi feth eden Akçakoca isimli komutandan dolayı buraya Kocaeli denildi.

KONYA

İsa’dan önce 47-50 ve 53 yıllarında Hıristiyan azizlerinden St. Paul burayı ziyaret etti ve şehir önemli bir dinsel merkez olarak gelişti. Bu nedenle Hıristiyanlar ona, “İsa’nın tasviri” anlamına gelen “ikonyum” adını verdiler. Abbasiler burayı alınca “Kuniye’ye” çevirdiler. Türkler bu ismi Konya olarak değiştirdi.

KÜTAHYA

Frigler buraya “Katyasiyum veya Katiation” adını vermişlerdir. Daha sonra yöre halkı buraya Kütahya demiştir.

MALATYA

Hititler döneminde buranın adı “Meliddu”dur. Halk tarafından Malatya olarak değişmiştir.

MANİSA

Yunanca Magnesya’dan gelmiştir. Türkler burayı alınca Manisa olarak şehrin ismini değiştirdiler.

MARDİN

Mardin adı Süryanice’de Marde’den geldiği rivayet edilir. Romalılar “Maride” Araplar ise “Mardin” adını vermişlerdir. Diğer bir rivayet göre ise Kürtçedeki Mer-din yani erkek, yiğit –görmek kelimesinden geldiği söylenmiştir.

MERSİN

Mersin'e Mersin denilmesinin sebebi şimdiki Mersin Şehrinin yakınlarında eskiden MERSİNLİ adında bir aşiret varmış. Bu aşiret Türkistan’dan gelen aşiretlerdenmiş. MERSİN adı ile Anadolu'da daha yedi, sekiz tane köy vardır ki, MERSİN adı bu Mersin adındaki Türk Oymağının adına göre konmuştur.

MUĞLA

Eski adı “Mobolla”’dır. Türkler buraya daha sonra Muğla demişlerdir.

MUŞ

Bir rivayete göre süryanice’deki suyu bol anlamına glene Muşa’dan diğer bir rivayete göre ise Şehrin kurucusu “Muşet’den gelmiştir

NEVŞEHİR

Onsekizinci yüzyıla kadar şehir bir köydü ve adı “Muşkara” idi. Daha sonra Nevşehirli Damat İbrahim Paşa köyünü geliştirdi ve yeni şehir anlamında Nevşehir adını verdi.

NİĞDE

İlkçağda bölgede Nagdoslular adlı bir kavim yaşadığından bu şehre isimlerini vermişler. Arap kaynakları şehre “Nekide veya Nikde” demişlerdir. Halk ise şehre Niğde adını vermiştir.

ORDU

Eski adı “Kotyora”dır. Halk tarafından bu isim değişikliğe uğramıştır.

OSMANİYE

Osmaniye’nin adı farklı bir kaynaktan Arapça Otman’dan gelmektedir.

RİZE

Kafkas kökenli bir kelime olduğu sanılmaktadır.

SAKARYA

Adını sınırları içinden geçen Sakarya nehrinden alır.

SAMSUN

Eski adı “Amisos”dur. Samsun ismi bu kelimenin halk arasından değiştirilmesidir.

SİİRT

Siirt adının Keldani aslından geldiği ve şehir anlamına geldiği söylenir. Diğer bir ravayete göre ise Sert kelimesinin bozulmuş şeklidir.

SİNOP

Sinop ismi Sinope isimli bir Yunan Tanrıçasından doğru gelmektedir. Şehrin önceki ismide Sinope dir.

SİVAS

Bu gün kullanılan Sivas isminin kaynağı hakkında ise farklı görüşler bulunmaktadır. Bunların içinden ‘Sebaste’ Sebasteia eski yunancada (Augustus Şehri) ismi, Pontus kralı Polemon’un hanımı Pitodoris tarafından verilmiştir. Romalılar, Pont Krallığını egemenlikleri altına aldıkları zaman şehrin yönetimini Pont Krallığı’nda bırakmışlardı. Pont Kralının hanımı ise, Roma Kralı Augustus’un sevgisini kazanmak ve ona bir şükran ve sadakat ifadesi olmak üzere Yunanca’da Ogüst şehri anlamına gelen “Sebaste” adını verdiği sanılmaktadır. Sebaste’nin zamanla “Sivas”a dönüştüğü ileri sürülmektedir. Yine diğer bir görüş de, bugün “Sivas” olarak kullanılan ismin “Sipas”tan geldiğidir. Şehrin ilk kurulduğu dönemlerde, bugünkü şehrin merkezinin bulunduğu yerde büyük çınar ağaçlarının altında üç adet su gözesi (Kaynağı) bulunmaktadır. Bu gözelerden bir tanesi “Allah’a Şükür”ü ikincisi “ana ve babaya saygı”yı, üçüncüsü de “Küçüklere sevgi”yi temsil eder. Bu bölgede yaşayan insanlar, zamanla bu özelliklerini koruyamayıp yitirince, bu üç göze de kurur. Şehrin isminin de “üç göze” anlamına gelen “Sipas”tan kaynaklandığı ve zamanla bugün kullandığımız “Sivas”a dönüştüğü ileri sürülmektedir.

ŞANLIURFA

Eski adı “Orhoe veya Orhai”dir. Dah sonra Araplar tarafından “R”ya çevrilmiştir. Bir diğer rivayete göre ise Kürtçeden gelmekte olup R yani güneş demektir. ŞehirBabil hükümdarı Ramis-Nemrut tarafından kuruldu.

ŞIRNAK

Şırnak, Nuh’un Gemisi kalıntılarının olduğu öne sürülen Cudi Dağı’nın Kuzeyinde Şehr-i Nuh adıyla kurulmuş, önceleri Şerneh, daha sonraki yıllarda ise Şırnak adını almıştır.

TEKİRDAĞ

Adını, kıyı boyunca uzanan Tekirdağlarından almıştır.

TOKAT

Eski adı “Komana Pontika”idi. Tokat adının Pontika adının halk arasından değişmiş şeklidir.

TRABZON

“Trapezus” sözcüğünden gelir. Anlamı dörtköşe’dir.

TUNCELİ

Burada bazı maden yataklarının bulunmasından dolayı şehre Tunceli adı verilmiştir. Yani tunçülkesi demektir.

UŞAK

Çocuk veya genç adının halk dilinden söylenişidir. Bazı rivayetlere göre ise uşak (ayınla söylenişi) kelimesinin aşık kelimesinden geldiği söylenmiştir.

VAN

Van’ı Asur kraliçesi Semiramis kurdu. Bundan dolayı şehre “Şahmirankent” adı verildi. Daha sonra Persler döneminde buraya Van adında bir vali geldi ve şehri bayındır hale getirdiğinden şehre onun adı verildi.

YALOVA

Yalova'nın adının nereden geldiğine dair çeşitli iddialar ortaya atılsa da en çok kabul göreni Osmanlı döneminde Çiftlikköy ilçesinden başlayıp Termal ve Çınarcık ilçelerini içine alan bölgeye verilen "Yalakabad" adından geldiği. Yalakabad'ın ardından buranın Yali Ovası olarak anıldığı, cumhuriyetin ilanından vefatına kadar sık sık Yalova'ya gelen Ulu Önder Atatürk'ün burada yazdığı mektupları tarih attıktan sonra Yali Ovası yazıp imzaladığı belgelenmiş. Türkçe'ye Rumca'dan Yalı olarak geçen yali ve ova kelimelerinin birleşerek Yalova olarak kaldığı sanılıyor.Yalova'da "Katırlı" beldesinin adı Esenköy, geçmişte hapishane bulunduğundan yıllarca "Zindan" olarak anılan Teşvikiye beldesine bağlı mahallenin ismi ise Yukarı Teşvikiye olarak değiştirildi.

YOZGAT

Yozgat isminin kaynağına ilişkin değişik söylentiler vardır. yozgat sürü veya otlak kent anlamına gelir. bozok yaylası eskiden beri hayvancılığın gelişmesinde önemli yer tutmuştur.Yozkent, sürüleri bol olan şehir anlamına gelmektedir. daha sonra bu ismin yozgat olarak değişikliğe uğradığı ileri sürülmektedir.

ZONGULDAK

Kent merkezinin Üzülmez Deresi'nin ağız kısmında yer alması ve derenin ilk çağda "Sandra" adıyla anılması, burada kurulan yerleşmenin de "Sandaraca" adını taşıması nedeniyle, zamanla bu adın Zonguldak'a dönüştüğünü savlamaktadır.

Dünyanın Hangi Kentini Görmek İstersiniz

2011-06-12T02:30:00.000+03:00

http://www.woophy.com/

360 Derece Dünyanın 7 Harikaları

2011-06-12T02:13:00.001+03:00

http://www.panoramas.dk/7-wonders/index.html
Çin Seddi

TC Kimlik No Algoritması

2010-12-05T22:01:00.004+02:00

Hiç Merak ettiniz mi Şu bendeki Tc Kimlik numarasında neler saklı, içinde ne var ne yok ve nasıl hesaplanıyor gibi sorular ?Hiç Merak ettiniz mi Şu bendeki Tc Kimlik numarasında neler saklı, içinde ne var ne yok ve nasıl hesaplanıyor gibi sorular ?
İki kısma ayırdım. İkinci kısmın kullanım alanı farklı olduğu için en alta yazdım.

İlk Kısım ; Soy kütüğündeki kişilerin adı soyadı, doğum tarihi ve Tc.Kimlik numarası bilgilerini bulma

11 Rakamlı TC numarasını 3 Bölüme Ayırın;
İlk 5 rakam – 4 ve son 2 rakam diye

ÖRNEK ;
12345-6789-02
İlk 5 rakam 3 ile toplanır.Sonraki 4 rakamdan çıkarırız eğer 4 sayı 4 ten küçükse başına 1 koyalım.

(İSTİSNAİ DURUM: T.C. KİMLİK NUMARASININ İLK 5 NUMARASININ 3. RAKAMI DEĞİŞTİĞİ ZAMAN, SON RAKAMDAN 4 YERİNE 6 ÇIKARILIR. tc kimlik numarasının 7. rakamı değişirse 2 çıkarılır)
(istisnai durum: t.c. kimlik numarasının ilk 5 numarasının 3. Rakamı değiştiği zaman , örneğin tc kimlik nosunun ilk 5 rakamı yani 12399 iken 3 eklediğimizde 12402 olduğunda 3. Rakam 3 iken 4 olmuştur. Bu nedenle son rakamdan 4 yerine 6 çıkarılır. T.c. kimlik numarasının ikinci 4 numarasının 2. Rakamı değiştiği zaman, örneğin tc kimlik nosunun ikinci grubundaki 4 rakamın 2 .rakamı değiştiğinde yani 6700 den 1 çıkartıldığında sonuç 6699 olur ve bu durumda son rakamdan 4 yerine 2 çıkarılır.)

12345-6789-02 BU ÖRNEK TC NOLU KİŞİDEN BİR ÖNCEKİ KİŞİYE BAKALIM.

12345+3=12348

6789-1=6788

02(4TEN KÜÇÜK OLDUĞU İÇİN BAŞINA 1 KOYARIZ. YANİ 12 OLUR). 12-4=8

TC NUMARASI ÇIKAR BÖYLECE: 12348-6788-X8

10.CU RAKAMI BULMAK İÇİN İSE;

İLK 10 RAKAMIN TOPLAMININ BİRLER BASAMAĞINDAKİ SAYI, 11. SAYIYA EŞİT OLMALIDIR.

YUKARIDAKİ İŞLEME DEVAM EDERSEK,

1+2+3+4+8+6+7+8+8+X=TOPLAMININ BİRLER BASAMAĞI T.C. KİMLİK NUMARASININ 11. SAYISINA EŞİT OLMASI GEREKİYORDU. O HALDE, 47+X SONUCU ÇIKAR. X YERİNE 1 KONULDUĞUNDA BU EŞİTLİK SAĞLANMAKTADIR.

ELDE EDİLEN T.C. KİMLİK NUMARAMIZ; 12348-6788-18

AYNI ŞEKİLDE DEVAM EDİLEREK (BU T.C. KİMLİK NOSU ÜZERİNDEN AYNI İŞLEMLERİ YAPARAK) AİLE KÜTÜĞÜNÜZDEKİ İLK KİŞİYE ULAŞILIR.

T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI NÜFUS VE VATANDAŞLIK İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN Kimlik Numarası Sorgulama Sayfası LİNKİ TIKLANIR. ELDE EDİLEN T.C. KİMLİK NO VE RESİM DOĞRULAMA KODU GİRİLİR.

NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜNÜN SİTESİNDE BELİRTİLEN T.C. KİMLİK NO BULUNAMADI GİBİ BİR UYARI VERİRSE, BU T.C. KİMLİK NUMARASI DOĞRU AMA HERHANGİ BİRİNE VERİLMEMİŞ ANLAMINA GELİR. YANİ BU T.C. KİMLİK NUMARASINDAN DEVAM EDİLİR. BU UYARI NADİREN KARŞINIZA ÇIKAR..

T.C. KİMLİK NO: XXXXXXXXXXX GEÇERSİZDİR. BU UYARIDA İSE MUHAKKAK BİR İŞLEM HATASIZ YAPMIŞSINIZDIR. İŞLEMİ TEKRAR GÖZDEN GEÇİRMENİZ GEREKİR.

BAZEN SADECE KİŞİNİN ADI, DOĞUM TARİHİ VE T.C. KİMLİK NOSU BULUNURKEN SOYİSMİ GÖRÜLMEZ.

BULACAĞINIZ EN ESKİ KİŞİNİN DOĞUM TARİHİ BÜYÜK BİR OLASILIK 1840LI YILLARDAN İTİBARENDİR. T.C. KİMLİK NO BULMAYA DEVAM EDERKEN 1840LI YILLARDAN BİR ANDA 2000Lİ YILLARA AİT BİR DOĞUM TARİHİ VE FARKLI BİR SOYİSİM GÖRÜLDÜĞÜNDE FARKLI BİR AİLE SIRASINA GELİNMİŞTİR.

B) SOY KÜTÜĞÜNDEKİ KİŞİLERİN EKSİK KALAN DİĞER BİLGİLERİNİ (BABA ADI, ANNE ADI, DOĞUM YERİ, BİREY SIRA NO) BULMA:

YUKARIDA BELİRTİLEN İŞLEMLE AİLE SOY KÜTÜĞÜNÜZDEKİ İLK KİŞİYE KADAR ULAŞILIR. BULUNAN ŞAHSIN ADI SOYADI, DOĞUM YERİ, RESİM DOĞRULAMA ŞİFRESİ, CİLT NO, AİLE SIRA NO VE BİREY SIRA NO GİBİ BİLGİLER GİRİLİR. CİLT NO VE AİLE SIRA NO SİZİN BİLGİLERİNİZLE AYNIDIR. ŞİMDİ BU İŞLEMİ NASIL YAPACAĞIMIZI GÖRELİM.

DAHA ÖNCE YAPTIĞIMIZ İŞLEMLE KİŞİNİN ADI SOYADI T.C. KİMLİK NUMARASINI BULMUŞTUK. ŞİMDİ GERİ KALAN BİLGİLERİNİ BULALIM.

ÖRNEK: SİZİN CİLT NONUZ: 123, SİZİN AİLE SIRA NONUZ: 45,
AİLE SIRANIZDAKİ SİZDEN BİR ÖNCEKİ KİŞİNİN ADI SOYADI: ABCD EFGH (SİZDEN BİR ÖNCEKİ KİŞİYİ İLK YÖNTEMLE BULMUŞTUK)

Kimlik Numarası Sorgulama Sayfası (T.C. KİMLİK NO SORGULAMA) ADRESİNE GİRİLİP İSTENEN BİLGİLER (ADI-SOYADI, DOĞUM YERİ, RESİM DOĞRULAMA KODU, CİLT NO, AİLE SIRA NO, BİREY SIRA NO) BÜYÜK HARFLERLE YAZILIR.

CİLT NO VE AİLE SIRA NO KISMI SİZİN BİLGİLERİNİZLE AYNIDIR. FAKAT SIRA NUMARASINA 44 YAZILIR. (SİZİN SIRA NO 45 VARSAYMIŞTIK) ÇÜNKÜ BU KİŞİ SİZDEN ÖNCEKİ KİŞİDİR.

AİLE SIRANIZDAKİ İLK KİŞİYE DOĞRU ULAŞINCAYA KADAR AYNI İŞLEM YAPILIR

BELİRTİLMİŞ OLAN SORGU BİLGİLERİNE KARŞILIK KİŞİ BULUNMASINA RAĞMEN KİŞİ AD VE SOYAD TUTMAMAKTADIR.

ŞEKLİNDE Bİ UYARIYLA KARŞILAŞIRSANIZ O SIRADAKİ KİŞİNİN BİLGİLERİNİ EKSİK YA DA YANLIŞ GİRMİŞSİNİZDİR.

BELİTİLMİŞ OLAN SORGU BİLGİLERİNE KARŞILIK KİŞİ BULUNAMADI.UYARISINDA O SIRANIN DAHA ÖNCE O AİLEDEKİ BİR BAYANA AİT OLDUĞU VE DOLAYISIYLA EVLENİP GİTTİĞİ AİLENİN SOY KÜTÜĞÜNE KAYIT OLDUĞU İÇİN BOŞ OLDUĞU ANLAŞILIR. BU UYARIYI SIRA NUMARASI 44 TE VERDİĞİNİ DÜŞÜNÜRSEK, SIRA NUMARASINI 43 YAPAR VE AYNI BİLGİLERİ TEKRAR GİRERİZ.

ŞAYET BULDUĞUNUZ İLK KİŞİNİN SOY İSMİ YOKSA SOYADI BÖLÜMÜNÜ DOLDURULMAZ VE YANDAKİ BOŞ KUTUSU İŞARETLENİR

KİMLİĞİNİZDEKİ SIRA NO – BİREY SIRA NO, SİZİN AİLE KÜTÜĞÜNÜZDEKİ SIRANIZI BELİRLER.

T.C. KİMLİK NUMARANIZDAKİ SONRAKİ 4 RAKAM, SİZE O YÖREDEKİ (İLÇE-KÖY) KAYITLI SIRANIZI VERİR.

T.C. KİMLİK NUMARALARININ HEPSİ ÇİFT RAKAMLA BİTER.

AYRICA SİZDEN SONRA BİR KİŞİYİ BULMAK İÇİNSE BU FORMÜLÜN TAM TERSİ UYGULANIR. YANİ İLK 5 RAKAMA 3 EKLİYORSAK BU DURUMDA 3 ÇIKARTIRIZ. SONRAKİ 4 RAKAMDAN 1 ÇIKARTIYORSAK ŞİMDİ 1 EKLERİZ.
İkinci Kısım

TC Kimlik numaraları 11 basamaktan oluşmaktadır. İlk 9 basamak arasında kurulan bir algoritma bize 10. basmağı, ilk 10 basamak arasında kurulan algoritma ise bize 11. basamağı verir.
11 hanelidir.
Her hanesi rakamsal değer içerir.
İlk hane 0 olamaz.
1. 3. 5. 7. ve 9. hanelerin toplamının 7 katından, 2. 4. 6. ve 8. hanelerin toplamı çıkartıldığında, elde edilen sonucun 10′a bölümünden kalan, yani Mod10′u bize 10. haneyi verir.
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. ve 10. hanelerin toplamından elde edilen sonucun 10′a bölümünden kalan, yani Mod10′u bize 11. haneyi verir.

20314132488
MOD10(((2+3+4+3+4)*7) – (0+1+1+2)) = 8
MOD10(2+0+3+1+4+1+3+2+4+8) = 8

Dünya Miras Listesi

2009-02-23T23:43:00.003+02:00

Dünya Miras Listesi
Dünya Mirası Listesi, UNESCO’ya bağlı Dünya Miras Komitesi tarafından belirlenmiş ve bulundukları ülkenin devleti tarafından korunması garanti edilmiş, tüm dünya için önemli bir değer taşıdığı kabul edilen doğal ve kültürel varlıkların listesidir. Böyle bir liste oluşturmadaki amaç, tüm insanlığın malı olan değerlerin korunmasında uluslar arası işbirliğini mümkün kılmaktır. Düzenli olarak yenilenen listede 2004 yılı itibariyle 134 ülkeye ait 788 varlık bulunmaktadır; bunların 617'si kültürel, 154'u doğal, 23'ü ise kültürel ve doğal varlıktır.

Dünya Miras Listesi Amblemi

Dünya Miras Komitesi tarafından korunan varlıklar, Dünya Miras Listesi Amblemi ile gösterilirler. Bu amblem, Belçikalı sanatçı Michel Olyff tarafından yaratılmıştır ve 1978’den beri resmi amblem olarak kullanılmaktadır. Ortadaki kare insan yeteneklerinin ve hayal gücünün sonuçlarını, onu çevreleyen yuvarlak ise doğanın sundukların simgeler ; amblemin yuvarlak oluşu, dünya mirasının küresel olarak korunmasını ifade eder.

Liste Nasıl Oluşturulur?

UNESCO'nun 1972 yılındaki genel konferansında hazırlanan 38 maddelik Dünya Doğal ve Kültürel Mirası Koruma Konvansiyonu'nu imzalayan 175'ten fazla ülkenin korumayı garanti ettikleri aday anıt ve sit arasından Dünya Mirası Kriterlerine uygun bulunanlar listede yer alır.
Konvansiyonu imzalayan ülkeler tarafından seçilen 21 ülke temsilcisinin oluşturduğu Dünya Mirası Komitesi, iki uluslararası kurumdan destek alarak (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi -ICOMOS ile Dünya Koruma Birliği-IUCN) aday gösterilen değerler arasından seçim yapar ve listeyi oluşturur; komite ayrıca Dünya Mirası Fonu'nu yönlendirerek listedeki değerlerin korunmasını sağlar. Dünya Mirası Listesi, her yıl yeni adayların listeye alınması ve yeni ülkelerin konvansiyonu imzalamasıyla büyümektedir.

Dünya Mirası Listesi Kriterleri

Dünya Miras Listesi'nde yer alma kriterleri düzenli olarak güncellenmektedir ancak listede yer alan her varlığın aşağıdaki kriterlerden en az birine uyması ve özgün olması beklenir:
Yaratıcı insan dehasının ürünü olması
Belli bir zaman diliminde veya kültürel mekanda, mimarinin veya teknolojinin, anıtsal sanatların gelişiminde, şehirlerin planlanmasında veya peyzajların yaratılmasında, insani değerler arasındaki önemli etkileşimi göstermesi
Kültürel bir gelenek veya yaşayan ya da kayıp bir uygarlığın tek veya en azından istisnai tanıklığını yapması
İnsanlık tarihinin bir veya birden fazla anlamlı dönemini temsil eden yapı tipinin ya da mimari veya teknolojik veya peyzaj topluluğunun değerli bir örneğini sunması
Bir (veya birden fazla) kültürü temsil eden geleneksel insan yerleşimine veya toprağın kullanımına ilişkin önemli bir örnek sunması ve özellikle bu örneğin, geri dönüşü olmayan değişimlerin etkisiyle dayanıklılığını yitirmesi
İstisnai düzeyde evrensel bir anlam taşıyan olaylar veya yaşayan gelenekler, fikirler, inançlar veya sanatsal ve edebi eserlerle doğrudan veya maddeten bağlantılı olması
Dünya Mirası Listesi'nde yer alan varlıklar,Listede yer almalarına neden olan niteliklerini kaybedecek derecede bozulurlarsaAday gösterilirken karşı karşıya oldukları tehlikelere karşı adaylık dosyasında önerilen önlemleri öngörülen zamanda almazlarsa listeden çıkarılırlar.

Türkiye'deki Dünya Miras Listesi

UNESCO şu ana kadar Türkiye'den 9 kültürsel eseri Dünya Miras Listesine eklemiştir.

Göreme Tarihi Milli Parkı ve Kapadokya (1985)
Divriği Ulu Camii ve Melike Turhan Darüşşifası (1985)
İstanbul'un tarihi yerleri (1985)
Hattuşaş (1986)
Nemrut Dağı (1987)
Hierapolis – Pamukkale (1988)
Xanthos – Letoon (1988)
Safranbolu (1994)
Truva (1998)

İstatistikler 142 devlet içerisinde, Dünya Miras Listesinde bulunan 851 yapı bulunmaktadır. Bunların 660'ı kültürel, 166'sı tabii, 25'i ise kültürel ve tabii (karışık) yapılardır. İçerik, beş coğrafik bölgedeye ayrılmıştır: Afrika, Arap Devletleri (Kuzey Afrika ve Orta Doğu), Asya - Pasifik (Avustralya ve Okyanusu içerir), Avrupa ve Kuzey Amerika (Özellikle ABD ve Kanada), Latin Amerika ve Karaipler. Rusya ve Kafkasya, Avrupa ve Kuzey Amerika bölgesinde gösterilir. Aşağıdaki tablo bölge ve sınıflama dağılımını göstermektedir.

Bölge	Tabii	Kültürel	Karışık	Toplam	%
Afrika	33	38	3	74	% 9
Arap Devleti	3	58	1	62	% 7
Asya-Pasifik	45	126	11 1	82	%21
Avrupa Kuzey Amerika	51	358	7	416	%49
Latin Amerika Karaipler	34	80	3	117	% 14
Toplam	166	660	25	851	%100

Dünya Miras Listesinde Türkiye

2009-02-23T23:42:00.003+02:00

Dünya Miras Listesinde Türkiye...

Bütün insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal sitleri dünyaya tanıtmak, toplumda sözkonusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan, yokolan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli işbirliğini sağlamak amacıyla UNESCO’nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanan 16. Genel Konferansında sorunun uluslararası bir sözleşme konusu yapılmasına karar verilmiş ve 16 Kasım 1972’de “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir. Türkiye, bu sözleşmeyi 23 Mayıs 1982 tarihinde onaylanmış ve 1983 yılında Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

2000 yılı sonu itibariyle Dünya genelinde Dünya Miras Listesine kayıtlı 690 kültürel ya da doğal varlık bulunmaktadır. Bunların 530 tanesi kültürel/arkeolojik sit, 137 tanesi doğal sittir. 23 tanesi ise karma (kültürel/doğal) sittir. Her yıl gerçekleşen Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır.

Ülkemiz, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında yürüttüğü çalışmalar neticesinde bugüne kadar Dünya Miras Listesine 9 adet varlığımızın alınmasını sağlamıştır.

Bu varlıklardan; İstanbul, Safranbolu, Boğazköy, Nemrut Dağı, Xanthos-Letoon, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Truva Arkeolojik Kenti kültürel, Pamukkale ve Göreme-Kapadokya hem kültürel, hem doğal miras olarak listeye alınmıştır.

Dünya Miras Listesindeki Doğal ve Kültürel Varlıklarımız

Sıra : 356
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : İstanbul’un Tarihi Alanları
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985

Sıra : 357
Niteliği : Doğal / Kültürel
Varlığın Adı : Göreme ve Kapadokya Milli Parkı
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985

Sıra : 358
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 6.12.1985

Sıra : 377
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Hattuşaş (Boğazköy)
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 28.11.1986

Sıra : 448
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Nemrut Dağı
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 11.12.1987

Sıra : 484
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Xanthos-Letoon
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988

Sıra : 485
Niteliği : Doğal / Kültürel
Varlığın Adı : Pamukkale – Hierapolis
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 9.12.1988

Sıra : 614
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Safranbolu Şehri
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 17.12.1998

Sıra : 849
Niteliği : Kültürel
Varlığın Adı : Truva Arkeolojik Kenti
Dünya Miras Listesine Alınma Tarihi : 2.12.1998

Uygarlıkların beşiği olarak çok zengin bir kültürel ve tarihi mirasa sahip olan Ülkemizin bu zenginlikleri eşsiz doğal güzelliklerle de desteklenmektedir.

Bir çok dünya ülkesi için 9 adet varlığın Dünya Miras Listesinde yer alması ülke ve dünya ölçeğinde sayısal olarak yeterli görülebilecekken, Türkiye’nin sahip olduğu zenginlikler dikkate alındığında bu sayının olması gerekenin çok altında olduğu açıktır. Tarihin her döneminde farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmış olan Anadolu’daki bu uygarlıklara ait mimari ve yöresel çeşitlilikleri, farklı bölgeleri ve farklı kültürlerin tanıtımı ve yansıtılması açısından bu sayı yetersiz kalmaktadır.

Dünya Miras Listesinde yer alan 9 varlığın yanısıra UNESCO Dünya Miras Endikatif (Geçici) Listesinde yer alan Efes ve Karain örenyerlerine ait adaylık dosyaları UNESCO Dünya Miras Merkezine gönderilmiştir.

Diğer yandan Dünya Miras Listesinde daha fazla kültürel ve doğal varlıkla temsil edilebilmemiz için gerekli olan geçici liste (endikatif liste) UNESCO Genel Müdürü Mr. Koichiro Matsuura’ya bizzat sunulmuştur. Bu listede 2 doğal külterel alan, 2 kültürel peyzaj alanı, 12 kültürel varlık olmak üzere toplam 16 adet varlık bulunmaktadır.

UNESCO Dünya Miras Merkezi’nce onaylanan bu listede yer alan varlıklara ilişkin dosyalar kapsamlı olarak hazırlanacak ve Dünya Miras Komitesinin onayına sunulacaktır. Bu aşama oldukça uzun bir süreç olup, Dünya Miras Merkezinin uygun görüşü ve ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) ve/veya IUCN (Uluslararası Dünya Doğayı Koruma Birliği) uzmanların yerlerinde inceleme yapmalarını takiben büro ve komitenin onayı ile Dünya Miras Listesine alınmaları mümkün olabilecektir.

Liste hazırlanırken önerilen varlıkların, mimari, tarihi, estetik ve kültürel değerlerinin yanısıra ekonomik, sosyal, sembolik ve felsefi özellikleri de dikkate alınmıştır. Ülkemizde Dünya Miras Listesinde olması gerektiğini düşündüğümüz onlarca varlık bulunmakla birlikte UNESCO’ya taraf ülkelerin Dünya Miras Listesinde dengeli olarak yer almalarına önem verildiğinden, arzu edilenden daha az sayıda varlık bu aşamada geçici listede yer almaktadır.

Amacımız; bu evrensel kültür değerlerimizin özellik ve güzelliklerin Dünyaya tanıtılması ve uluslararası katkılarla korunarak gelecek kuşaklara en iyi ve korunmuş şekilde aktarılmasıdır.

Dünya Miras Merkezince 2000 yılı içinde onaylanan Geçici (Endikatif) Listede aşağıdaki varlıklarımız yer almaktadır.

1) Selimiye Cami ve Külliyesi (16. yy)
2) Bursa ve Cumalıkız Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri (13. yy. 15. yy)
3) Konya Selçuklu Başkenti
4) Alanya Kalesi ve Tersanesi
5) Selçuk Kervansarayları Denizli – Doğubeyazıt Güzergahı (13. yy)
6) Ishakpaşa Sarayı (17. yy)
7) Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri (17. yy – 19. yy)
8) Diyarbakır Kalesi ve Surları (12. yy)
9) Mardin Kültürel Peyzaj Alanı (13. yy)
10) Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları (12. yy – 13. yy)
11) Sümela Manastırı (5. yy – 19. yy)
12) Alahan Manastırı (7. yy)
13) St. Nicholas Kilisesi (7. yy – 8. yy)
14) St. Paul Kilisesi, St. Paul’s Kuyusu ve Çevresi
15) Kekova
16) Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı

1- Selimiye Camii ve Külliyesi

Yeri : Marmara Bölgesi
Boylam : 260 34’ Doğu
Enlem : 410 41’ Kuzey
Kriter : a) i, ii, iii, iv, Kültürel

Mimar Sinan’ın Ustalık Dönemi eseri ve mimarlık sanatının en görkemli örneklerinden biri olan Selimiye Camii ve Külliyesi 16. yy.’da Sultan III. Selim adına yaptırılmıştır. Ustalık, işçilik ve malzemesi ile Türk mermer işlemeciliğinin seçkin bir örneği olarak adaylık için önerilmektedir.

2- Bursa ve Cumalıkızık Osmanlı Kentsel ve Kırsal Yerleşimleri

Yeri : Marmara Bölgesi
Boylam : 290 04’ Doğu
Enlem : 400 12’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel

İlk kez M.Ö. 200 yılında yerleşim görmüş olan Bursa, Roma ve Bizans dönemlerinden sonra Osmanlıların ilk başkenti olarak en görkemli yıllarını yaşamıştır. Osmanlıların ilk altı padişahı döneminde yapılmış olan 127 cami, 45 türbe, 34 medrese, 25 han, 37 hamam ve 14 imarethane ile Bursa Merkezi ve Osmanlıların Bursa’yı fethi sırasında lojistik destek görevi gören gelenekleri, geleneksel mimarisi ve yaşam biçimi ile Osmanlı köyü olarak yaşayan Cumalıkızık Köyü adaylık listesinde yer almaktadır. Özellikle Bursa İl merkezinin listede yer alması Türk-İslam mimarlığının dünyaya tanıtımı açısından da yararlı olacaktır.

3- Konya Selçuklu Başkenti

Yeri : Orta Anadolu Bölgesi
Boylam : 320 30’ Doğu
Enlem : 370 52’ Kuzey
Kriter : a) i, ii, iv, Kültürel

12. ve 13. yy’da Selçuklu Türklerinin başkenti olan Konya, Selçukluların Asya’dan getirdiği sanatsal öğelerin ve taş işçiliğinin en görkemli eserlerini barındırır.

Konya Kalesi, Alaaddin Camii, Sırçalı Medrese ve birçok irili ufaklı camii ve mezar Konya’daki Selçuklu anıtlarının örnekleridir. Halen yaşayan bir kent olarak Selçuklu mimarisi, uygarlığı ve kültürel geleneklerinin tek örneğidir.

4- Alanya Kalesi ve Tersanesi

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Boylam : 310 59’ Doğu
Enlem : 360 32’ Kuzey
Kriter : a) iii, iv, Kültürel

Alanya’nın Helenistik dönemlere dek tarihlenen kalesi Roma, Bizans ve son olarak da Selçuklulara ev sahipliği yapmıştır. Kalede bulunan Selçuklu sarnıcı, Bizans Kilisesi, Sultan Sarayı ve Selçuklu hamamı kalıntıları geleneksel kent dokusuyla bütünleşmiştir. Tarihi Alanya Tersanesi ise Selçuklular tarafından yapılmış ve bugüne dek korunabilmiş tek tersane olma özelliğini taşımaktadır.

5- Selçuklu Kervansarayları (Denizli-Doğubeyazıt Güzergahı)

Yeri : Güzergah Anadolu’da Batı-Doğu yönünde uzanmaktadır.
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel

Orta Asya’daki göçebe Türk boylarının geleneksel yaşam biçiminden esinlenerek Selçuklu Dönemi kültür ve mimarisinde önemli bir yer tutmuş olan kervansaraylar ve hanlar en çok bu dönemde çeşitlenmiş ve Anadolu mimarisini de etkilemiştir. Ülkemizin sınırla dışında Asya’ya da uzanan bu güzergah üzerinde yer alan kervansaray ve hanlar Denizli-Doğubeyazıt kervan yolu örneklenerek Dünya Miras Listesine “Kültürel Peyzaj” olarak önerilmektedir.

Öneri Güzergahta Yer Alan Önemli Han ve Kervansaraylar

Akhan
Pınarbaşı Han
Eğridir Han
Pınarpazarı Hanı
Kantarcı Han
Obruk Han
Oklu Han
Sultan Han (2)
Akhan
Ağzıkarahan
Sünnetli Han
Sikre Han
Ertokuş Han
Kireli Han
Elikesik Han
Kavak Han
Kuruçeşme Han
Altınapa Han
Sadettin Han
Zincirli Han
Akbaş Han
Öresin Han
Han Camisi
Sultan Han
Şahruk Köprüsü Han
Lala Kervansarayı
Gedik Han
Latif Han
Mugar Han
Cibci Han
Pervane Han
Kargı Han
Köprüköyü Hanı
Mamahatun Kervansarayı
Hacı Bekir Han

6- İshak Paşa Sarayı

Yeri : Doğu Anadolu Bölgesi
Boylam : 440 08’ Doğu
Enlem : 390 31’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel

18. yy’da inşa edilen ve Topkapı Sarayı’nın küçük bir örneği olan İshak Paşa Sarayı taş oymacılığı ve bezemelerinde hanlar ve kervansaraylar güzergahı üzerinde yer alması nedeniyle İran’dan Anadolu Selçuklu devletine, Gürcistan’dan Kafkasya’ya kadar çok değişik kültürlerin izlerini taşımaktadır ve özellikleri ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.

7- Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri

Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi
Kriter : a) i, ii, iii, iv, Kültürel

Peygamberler Şehri olarak bilinen Şanlıurfa, Yukarı Mezopotamya’nın bereketli ovalarında kurulmuş tarihi bir yerleşimdir ve yöresel mimari ve geleneksel taş işçiliğinin en güzel örnekleri olan çok sayıda tarihi, dini, resmi ve sivil mimari örnekleriyle bezenmiştir.

Kentin güneyinde yer alan Harran ise tarihi şehir surları, geleneksel konik çatılı kerpiç evleri ve birçok İslam alimini yetiştiren Harran İslam Üniversitesi ile benzersizdir.

8- Diyarbakır Kalesi ve Surları

Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi
Boylam : 400 14’ Doğu
Enlem : 370 55’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, v, Kültürel

Diyarbakır Kalesi 5.500 metre uzunluğundaki surları ile Dünyada Çin Seddi’nden sonraki en uzun ve en korunmuş şehir surları ve hala yaşattığı ortaçağ havası ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.

9- Mardin

Yeri : Güney Doğu Anadolu Bölgesi
Boylam : 400 44’ Doğu
Enlem : 370 19’ Kuzey
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel (Kültürel Peyzaj Alanı)

Doğal yapı ile insan etkileşimi sonucu ortaya çıkan taş mimarisinin benzersiz dini ve geleneksel yapılarını barındıran Mardin, bir ortaçağ kenti görünümüyle “kültürel peyzaj alanı” olarak Dünya Miras Listesine önerilmektedir.

http://www.nuvis.com.tr/mardin

10- Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları

Yeri : Doğu Anadolu Bölgesi
Boylam : 420 30’ Doğu
Enlem : 380 45’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, Kültürel

Van gölü kıyısında yer alan ve tarihi Urartulara kadar inen Ahlat yerleşimi ve Selçuklu dönemi taş işçiliği, inanışları ve yaşam biçimini en güzel şekilde yansıtan mezar taşları ve anıt eserleri ile Dünya Miras Listesine önerilmektedir.

11- Sümela Manastırı

Yeri : Karadeniz Bölgesi
Boylam : 390 02’ Doğu
Enlem : 400 48’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel

Altındere vadisi’nin dik yamaçlarında doğal yapı ile bütünleşen manastır kompleksi tasarım, malzeme, mimarlık ve işçilik açısından eşsiz bir yapı olarak adaylar arasında yer almaktadır.

12- Alahan Manastırı

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Boylam : 320 31’ Doğu
Enlem : 370 52’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, iv, Kültürel

M.Ö. 5. yy başlarında yapıldığı bilinen ve doğal yapı ile bütünleşmiş olan Alahan Manastırı, bir manastır ve ona bağlı kilise ile müştemilat yapılarından oluşmakta ve malzeme, tasarım ve yapıdaki süslemeleri ile Bizans Dönemi dini mimarisinin ender örneklerinden biri olarak Dünya Miras Listesine önerilecek adaylar arasındadır.

13- St. Nicholas Kilisesi

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Boylam : 360 7.5’ Doğu
Enlem : 290 58’ Kuzey
Kriter : a) iii, iv, Kültürel

Milattan önce 5. yy’a ait bir Likya yerleşimi olan Myra antik kenti ve kentte yer alan St. Nicholas Kilise kompleksi ve farklı dönemlere ait yapılar barındıran Bizans dini mimarisinin önemli bir örneğidir.

14- St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Kriter : a) ii, iii, iv, Kültürel

St. Paul’un doğum yeri olarak bilinen Tarsus St. Paul Kilisesi ve kuyusu ruhani bir merkez olarak mevcut geleneksel kent dokusu ile bütünleşmiş biçimiyle, Dünya Mirası endikatif listesindedir.

15- Kekova

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Boylam : 290 53’ Doğu
Enlem : 360 13’ Kuzey
Kriter : a) i, iii, Doğal a) ii, iii, Kültürel

Akdeniz Bölgesinde yer alan Kekova Adası, arkeolojik Üçağız ve Kaleköy yerleşmeleri ve adayı çevreleyen batık kentin yanısıra, gerek görsel, gerekse doğal özellikleriyle Dünya Miras Listesine aday olarak gösterilmektedir.

16- Güllük Dağı – Termessos Milli Parkı

Yeri : Akdeniz Bölgesi
Boylam : 300 30’ Doğu
Enlem : 370 00’ Kuzey
Kriter : a) ii, iii, v, Kültürel a) ii, iii, iv, Doğal

Denizden yaklaşık 1050 m. yükseklikte Antalya’nın kuzeyinde dağlar arasında gizli Termessos (Güllük Dağı Milli Parkı) antik kenti, yerleşim biçimi, savunma sistemleri ile doğanın sunduğu olanakları en iyi şekilde kullanan kentlerden biridir.

Güllük Dağı’nın dik yamaçları ise Güver Uçurumu ve tipik Akdeniz bitki örtüsünün yanısıra soyu tükenmekte olan hayvanları da barındıran özel bir bölgedir.
Efes
Karain Mağarası
İstanbul ve Tarihi Alanları
Göreme - Kapadokya
Divriği Ulu Camisi ve Darüşşifası
Boğazköy - Hattuşaş
Nemrut Dağı
Xanthos - Letoon
Pamukkale
Safranbolu
Truva

Avrupa

2009-02-23T23:41:00.002+02:00

Ülke ve Bayrağı - Yüzölçümü - Nüfus - Nüfus Yoğunluğu - Başkent

Doğu Avrupa:

Abhazya 8,600 220,000 25.5 Suhum
Azerbaycan 86,600 8,870,000 105.7 Bakü
Belarus 207,600 10,335,382 49.8 Minsk
Bulgaristan 110,910 7,621,337 68.7 Sofya
Çek Cumhuriyeti 78,866 10,256,760 130.1 Prag
Ermenistan[2] 29.800 3,002,594 112.0 Erivan
Güney Osetya 3.900 72,000 18.0 Tshinvali
Gürcistan 49,240 2,447,176 49.7 Tiflis
Kazakistan 2,717,300 15,815,144 5.0 Astana
Macaristan 93,030 10,075,034 108.3 Budapeşte
Moldova 33,843 4,434,547 131.0 Kişinev
Polonya 312,685 38,625,478 123.5 Varşova
Romanya 238,391 21,698,181 91.0 Bükreş
Rusya 3,960,000 106,037,143 26.8 Moskova
Slovakya 48,845 5,422,366 111.0 Bratislava
Ukrayna 603,700 48,396,470 80.2 Kiev

Kuzey Avrupa:

Birleşik Krallık 244,820 60,201,000 244.2 Londra
Danimarka 43,094 5,368,854 124.6 Kopenhag
Estonya 45,226 1,415,681 31.3 Tallinn
Finlandiya 336,593 5,157,537 15.3 Helsinki
İzlanda 103,000 307,261 2.7 Reykjavík
İrlanda 70,280 4,234,925 60.3 Dublin
Letonya 64,589 2,366,515 36.6 Riga
Litvanya 65,200 3,601,138 55.2 Vilnius
Norveç 386,269 4,527,984 11.8 Oslo
İsveç 449,964 9,090,113 19.7 Stokholm

Güney Avrupa:

Arnavutluk 28,748 3,544,841 123.3 Tiran
Andorra 468 68,403 146.2 Andorra la Vella
Bosna-Hersek 51,129 3,964,388 77.5 Sarayova
Hırvatistan 56,542 4,390,751 77.7 Zagreb
Türkiye 814.576 70,044,932 85.9 Ankara
Yunanistan 131,940 10,645,343 80.7 Atina
İtalya 301,230 58,751,711 191.6 Roma
Makedonya 25,333 2,054,800 81.1 Üsküp
Malta 316 397,499 1,257.9 Valletta
Karadağ 13,812 616,258 44.6 Podgorica
Güney Kıbrıs[9] 9,251 788,457 85 Lefkoşa
Kosova 10,887 2,200,000 220 Priştine
Portekiz 91,568 10,084,245 110.1 Lizbon
San Marino 61 27,730 454.6 San Marino
Sırbistan[12] 77,474 9,663,742 109.4 Belgrad
Slovenya 20,273 1,932,917 95.3 Ljubljana
İspanya 498,506 40,077,100 80.4 Madrid

Batı Avrupa:

Avusturya 83,858 8,169,929 97.4 Viyana
Belçika 30,510 10,274,595 336.8 Brüksel
Fransa[14] 547,030 59,765,983 109.3 Paris
Almanya 357,021 83,251,851 233.2 Berlin
Lihtenştayn 160 32,842 205.3 Vaduz
Lüksemburg 2,586 448,569 173.5 Lüksemburg
Monako 1.95 31,987 16,403.6 Monako
Hollanda 41,526 16,318,199 393.0 Amsterdam
İsviçre 41,290 7,301,994 176.8 Bern

Toplam 10,396,619 694,270,001[17] 66.8

Vitamin Efsanesinin Sonu

2009-02-11T23:26:00.001+02:00

Vitaminler faydalıdır' efsanesinin sonu!

2008 yılı içinde arka arkaya yapılan araştırmalar vitaminlerin sağlık için 'koşulsuz' faydalı olduğu inancını sarsarken en son 162 bin kadın üzerinde yapılan bir araştırma 'vitamin' efsanesinin sonunu getirdi.

Vitaminleri son darbeyi vuran araştırmayla "sağlık sigortası" olarak düşünülen multivitamin takviyesinin hiçbir yararı olmadığı ortaya çıkarılırken doktor kontrolü olmadan vitamin kullanılmasının ölümlere bile yol açabileceği savunuldu.

Son darbeyi vuran en yeni araştırma
Vitaminlerle ilgili yapılan bugüne kadarki en kapsamlı ve en yeni araştırmada, yaşları 50 ile 79 arasında değişen 162 bin Amerikalı kadının vitamin alma alışkanlıklarıyla, sağlık durumlarına bakıldı.

Archives of Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, avuç dolusu vitamin alan kadınlarda kanser ve kalp hastalıkları riskinde azalma olmadığı, vitaminlerin, erken ölümü de engellemediği belirlendi.

Independent gazetesindeki habere göre, araştırma kapsamına alınan ve yüzde 41'i 15 yıl boyunca düzenli olarak vitamin kullanmış olan kadınlar arasında 10 bin kanser, 9 bin kalp ve 10 bin ölüm vakası görüldü ve "vitamin alanlarla almayanlar arasında hastalık ve ölümler açısından fark olmadığı" saptandı.

Araştırmanın başkanlığını yürüten Seattle'daki Fred Hutchinson Kanser Araştırma Merkezinden Marian Neuhouser, "Şaşırtıcı biçimde, multivitaminlerin yaygın kanser türlerine yakalanma riskini azaltmadığını ve kalp hastalığı üzerinde hiçbir etkisi olmadığını gördük" dedi.

Sağlıklı beslenen insanların yiyeceklerden gerekli tüm vitaminleri zaten aldıkları hatırlatılarak, fazla vitaminin vücuttan atıldığı belirtildi.

Yeshiva Üniversitesinden Prof. Dr. Sylvia Wassertheil-Smoller, "Bulgularımıza göre, burada tanımlanan kadın tipine giriyorsanız ve aslında iyi besleniyorsanız, multivitamin almanıza gerek yok" dedi.

Araştırmacılar, kadınlar arasındaki vitamin kullanımının erkeklerden daha yaygın olduğunu ve 30 yaşından sonra vitamin kullanan kadınların oranının arttığını bildirdiler.

Amerikalıların yarısı, daha sağlıklı olmak ve uzun yaşamak için vitamin takviyesi alıyor ve yılda bu haplara 20 milyar dolar harcanıyor. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre de yetişkinlerin yüzde 31'i vitamin hapı kullanıyor.

İngiltere'deki vitamin pazarının da yılda 330 milyon sterlin olduğu tahmin ediliyor.

Önceki araştırmalar
Daha önce yapılan araştırmalarla vitaminler sorgulanmaya başlamıştı.

İngiltere'de yapılan bir araştırma, antioksidanların yaşlanmanın önüne geçmede bir faydasının bulunmadığını göstermişti.

Araştırmacılar, antioksidan içeren birçok krem ve vitamine boşuna avuç dolusu para harcandığını ortaya çıkarmıştı.

Bu konudaki, 50 yıl öncesine dayanan teori, doku ve hücrelerin, gıda enerjiye dönüşürken ortaya çıkan tehlikeli oksijen molekülleri olan serbest radikallerin saldırısı altında bulunduğunu öne sürüyordu.

E ve C vitaminleri gibi antioksidanların bu saldırıları püskürttüğü ve böylece yapılan tahribat miktarını azalttığına inanılıyordu.

Bu teori, milyonlarca insanın vitamin takviyesi almasına ve antioksidan temelli muazzam bir kırışık önleyici krem pazarının oluşmasına yol açtı.

Detoks'un işe yaradığına dair kanıt yok
Daha sonra vücudu toksinlerden arındırdığı ileri sürülen "detoks" ürünlerinin bu işe yaradığına dair kanıt bulunmadığı açıklandı.

Şişe suyundan yüz kremine çok sayıda ürünü inceleyen Voice of Young Science (VoYS) adlı kuruluş, vücudu toksinlerden arındırdığı ileri sürülen çok sayıda ürünün, "anlamsız" olduğunu bildirdi.

67 araştırma sonucu incelendi
Bir başka çalışmada ise 230 bin kişiyi kapsayan 67 araştırma incelenerek antioksidan A, C ve E vitaminlerini almanın" sağlığa katkıda bulunduğu yönünde ikna edici hiçbir delil bulunmadığı" sonucuna varıldı.

Beta karoten, A, C ve E vitaminleri ile selenyum kullanımı üzerinde yapılan derinlemesine analizde, vitaminlerin ömrü uzatmadığı gibi ölüm oranını artırabileceği belirlendi.

Ölüm oranını A vitamininin yüzde 16, havuç, domates ve brokolide bulunan bir pigment olan ve vücudun A vitaminine dönüştürdüğü beta karotenin yüzde 7 ve E vitamininin yüzde 4 artırabileceği belirtilirken, C vitamininin önemli zararlı etkisinin saptanmadığı kaydedildi.

Kansere karşı faydalı efsanesi de yıkıldı
35 bin 533 sağlıklı erkek üzerinde yapılan iki ayrı araştırmaya göre, C veya E vitaminleri, başta prostat olmak üzere kansere yakalanma olasılığını azaltmıyor.

ABD'de yapılan ve sonuçları American Medical Association dergisinde yayımlanan iki büyük araştırma, söz konusu vitaminleri alanlarda kansere yakalanma oranında azalma olmadığını gösterdi.

Doktora danışılmadan kullanılmamalı
Anadolu Sağlık Merkezi Dahiliye Uzmanı Prof. Dr. Birsel Kavaklı, daha zinde hissetmek ve hastalıklardan korunmak için alınan vitaminlerin doktora danışılmadan kullanılmaması gerektiğini söyledi.

Kavaklı, sağlıklı bireylerde gıdalara ek olarak vitamin almaya gerek olmadığını, ancak vitamin ihtiyacını artıracak durumlar veya eksikliğinin saptandığı olgularda, vitamin verilmesi gerektiğini, sürekli vitamin alınmasının ise doğru olmadığını kaydetti.

Kavaklı ayrıca, bilinçsizce tüketilen A vitamininin karaciğer bozukluğuna, fazla C vitamininin böbrek taşına ve mide rahatsızlıklarına, D vitamininin intoksikasyona sebep olabildiğini vurguladı.
(cnnturk)

Dinozorların sesleri

2009-02-11T23:21:00.001+02:00

Peki ya dinazorların sesine ne dersiniz
dinosaursounds.com

Gezegenlerin sesleri

2009-02-11T23:18:00.001+02:00

Hiç Dünya kendi etrafında dönerken nasıl bir ses çıkarıyor merak ettiniz mi? Merak etmeseniz bile farklı amaçlarla evrenin gizemlerini çözmek için uzaya gönderilen uzay gemilerinin kaydettiği sesleri duyduğunuzda çok şaşıracaksınız!
Spacesound.com

Türkçenin zaman içindeki deformasyonu

2009-02-04T01:25:00.002+02:00

Türkçenin zaman içindeki deformasyonu
Yıl: 1967

'Karşıma aniden çıkınca ziyadesiyle şaşakaldım ve çok mütehassis oldum...
Nasil bir edâ takınacağıma hükûm veremedim, âdetâ vecde geldim.
Buna mukâbil az bir müddet sonra kendimi toparlar gibi oldum.
Cemalinde beni fevkalâde rahatlatan bir tebessüm vardı...
Üstümü başımı toparladım, kendimden emin bir sesle
'Akşam-i şerifleriniz hayrolsun' dedim..'

Yıl: 1977

'Karşıma birdenbire çıkınca çok şaşırdım ve hislendim..
Ne yapacağıma karar veremedim. heyecandan ayaklarım titredi.
Ama çok geçmeden kendime gelir gibi oldum, yüzünde beni rahatlatan bir
gülümseme vardi.. Üstüme çeki düzen verdim. kendimden emin bir sesle
'iyi akşamlar' dedim..'

Yıl: 1987

'Karşıma aniden çıkınca fevkalâde şaşırdım ve duygulandım..
Nitekim ne yapacağıma hüküm veremedim, heyecandan ayaklarım titredi.
Amma ve lâkin kısa bir süre sonra kendime gelir gibi oldum.
Nitekim yüzünde beni ferahlatan bir tebessüm vardı.. Üstüme çeki düzen
verdim, kendimden emin bir sesle 'Hayırlı akşamlar' dedim..'

Yıl: 1997

'Karşıma birdenbire çıkınca çok şaşırdım ve duygulandım...
Fena halde kal geldi yani.. Ama bu iş bizi bozar dedim. Baktım o da
bana bakıyor, bu iş tamamdır dedim... Manitayı tavlamak için
doğruldum, artistik bir sesle
'selam' dedim..'

Yıl: 2007

'Abi onu karşımda öyle görünce çüş falan oldum yani ve duygu durumum kabardı...
Oğlum bu is bizi kasar dedim, fena göçeriz dedim, enjoy durumları yani...
Ama concon muyum ki ben, baktım ki o da bana kesik.. Sarıl oğlum
dedim, bu manita senin... 'Hav ar yu yavrum?''

Ünlülerin gerçek isimleri

2009-02-01T22:43:00.002+02:00

Ünlülerimizin şöhret olmadan önceki isimlerini biliyor musunuz?
Müjde Ar'ın Asena'nın isim değiştirdiğini biliyorduk...
Ama ya diğerleri... İşte ünlülerin gerçek isimleri...

Müjde Ar: Kamile Suat Ebrem
Ahu Tuğba: Tuğba Çetin
Asena: Onur Çakmak
Aytaç Arman: Veysel İnce
Ahmet Özhan: Ahmet Şükrü Kadıöz
Banu Alkan: Renka Bronkavi
Ayhan Işık: Ayhan Işıyan
Bülent Ersoy: Bülent Erkoç
Cüneyt Arkın: Fahrettin Cüreklibatur
Seda Sayan: Aysel Gürsaçer
Doğuş: Orhan Baltacı
Ekrem Bora: Ekrem Şerifuçak
Engin Çağlar: Çağlan Övet
Ferdi Tayfur: Turhan Bayburt
Fikret Hakan: Bumin Gaffar Çıtanak
Sezen Aksu: Fatme Sezen Yıldırım
Gönül Yazar: Gönül Özyeğiner
Kenan Pars: Kirkor Cezveciyan
Kibariye: Bahriye Tokmak
Mahsun Kırmızıgül: Abdullah Bazencir
Muazzez Ersoy: Hatice Yıldız Levent
Murat Soydan: Rüydan Tercan
Neriman Köksal: Hatice Kökçü
Nuri Sesigüzel: Nuri Kaçtaş
Okan Bayülgen: Kaan Okan Görgün
Orhan Gencebay: Orhan Kencebay
Perran Kutman: Perran Kanat
Perihan Savaş: Şerife Perihan
İbrahim Tatlıses: İbrahim Tatlı
Şener Şen: Ali Haydar Şen
Alişan: Serkan Burak
Teoman: Teoman Fazlı Yakupoğlu
Yaşar: Yasar Günaçgün
Sibel Can: Deniz Engüzel
Berdan Mardini: Engin Karademir
Petek Dinçöz: Diğdem Ezgü
Tarık Akan: Tarık Üregül
Yaşar Kemal: Kemal Sağdıkgöğçeli
Yıldız Kenter: Ayşe Yıldız
Yılmaz Güney: Yılmaz Pütün

Bunları Biliyor muydunuz?

2008-11-22T21:41:00.002+02:00

-Fareler Kusamaz.
-Zürafalar yüzemez.
-Yılanlar duyamaz.
-Karıncalar uyuyamaz.
-Kirpiler suda batmaz.
-Kutup ayıları solaktır.
-Sineklerin 5 tane gözü vardır.

-Zürafanın ses telleri yoktur.
-Yunuslar bir gözlü açık uyurlar.
-Develerin 3 tane kaşı vardır.
-Bir sineğin hızı saatte 8 km.dir.
-Zürafanın dili 35 cm. kadardır.
-Istakozların kanı mavi renktedir.
-Kelebekler ayaklarıyla tat alırlar.
-Fil zıplayamayan tek memelidir.
-Sığırların 4 tane midesi vardır.
-Kangurular geri-geri yürüyemezler.
-Kediler şeker tadını ayırt edemezler.
-Atlar 1 ay kadar ayakta kalabilirler.
-Fare, bir deveden bile daha uzun süre susuz kalabilir.
-Timsahlar dilini dışarı çıkaramazlar.

-Zebralar beyaz üzerine siyah çizgilidir.
-Baykuş mavi rengi görebilen tek kuştur.
-2600 kadar kurbağa cinsi var.
-Yetişkin bir ayı at kadar hızlı koşabilir.
-Sadece domuzlar güneşten yanabilir.
-Deniz kobrası dünyanın en zehirli yılanıdır.
-Bir karıncanın koku alma yeteneği en az bir köpeğinki kadar gelişmiştir.
-Hayvanların en büyüğü mavi balinadır. (uzunluğu 33 m., ağırlığı 190 t.)
-Sadece dişi sivrisinekler ısırır.
-Bir devekuşunun gözü beyninden büyüktür.
-Deve deniz suyu içebileceği gibi bir defada 250 litre su da içebilir.
-Bir insanın su ve yemek olmadan yaşayabildiği en uzun süre 18 gündür.
-Karınca kendi ağırlığının 50 katını taşıyabilir.
-Çekirgenin kulağı dizindedir.
-Yeryüzünün en sıcak yeri Afrika’da El-Ezize bölgesidir. (Gölgede 58 derece)
-Yeryüzünün en soğuk yeri Antarktika’da Vostok (Rusya) bölgesidir. (- 88.3
derece)
-Uzaya ilk defa 12.04.1961 tarihinde Yuri Gagarin uçtu.
-İlk defa aya 21.07.1969 tarihinde Neil Armstrong ayak bastı.
-Eski Roma’da şişeden hazırlanmış kaplar altın ve gümüşden daha değerli
sayılırlardı.
-Dünyada en eski üniversitesi 989 yılındaki Mısır’ın El-Ezher üniversitesidir.

-Dünyanın en genç üniversite öğrencisi 11,5 yaşındaki Ganesh Sittampalam’dır.
-İlk yeraltı tünel 1 km. uzunluğunda olmuş ve bundan 4 bin yıl önce Irak’ta
Fırat nehrinin altından geçmişdir.
-Paraguay dünyanın en yağışlı bölgesidir. Bölgede yağmur neredeyse ara vermez.
-Dünyada 2000 e yakın halk ve 3000 e yakın dil var.
-Tarih boyu yapılmış savaşların en uzunu İngiltere ile Fransa arasında olmuştur.
Bu savaş 115 sene(1338-1453) sürmüştür.
-İnsanın saçında 102 bine yakın, derisinde ise 20 bine yakın kıl olur. Kıllar
her gün 0.35-0.40 mm. uzar.
-İngiltereli Thomas Korne 207 sene yaşamıştır.
-Dünyanın en uzun ömürlü insanı Çin’de 253 sene yaşamıştır. (1680-1933)
-Güneş dünyadan 330,330 kat daha büyüktür.
-Bir köstebek sadece bir gecede 90 m. tünel kazabilir.
- Bir hamam böceği kafası koptuktan sonra açlıktan ölmeden 9 gün yasayabilir.
-Eski Mısırlılar taştan yapılmış yastıklarda uyurlardı.
-Bir hipopotam ağzını açarsa 120 cm boyunda bir insan onun içine rahatça
sığabilir.
-Boğalar renk körüdür, bundan dolayı matadorun elindeki beze saldırırlar; rengi
ne olursa olsun.
-Ortalama bir buzdağı 20,000,000 ton gelir.
-Zehirli oklu kurbağada 2,200 insanı öldürebilecek kadar zehir bulunur.
-İnsan vücudundaki en güçlü kas dildir.
-Hapşırdığımız zaman kalbimizde dahil olmak üzere bütün vücut fonksiyonlarımız
bir an için durur.
-Gözleri açık tutarak hapşırmak imkansızdır.
-Kadınlar erkeklere oranla iki kat daha fazla göz kırparlar.
-Penguen yüzebilen ama uçamayan tek kuştur.
-Sadece insanlar ve yunuslar zevk için cinsel ilişkide bulunurlar.
-İnsan elinde, en yavaş uzayan tırnak baş parmakta,en hızlı uzayan tırnak ise
orta parmaktadır.
-İnsanlar beyinlerinin %10’nu kullanırlar.
-Bir insan yedi dakika içerisinde uykuya dalar.
-Sıcak su soğuk sudan daha ağırdır.
- Sarışınların esmerlere göre daha fazla sacı vardır.
-Soğan doğrarken sakız çiğnemek göz yaşarmasını önler.

Çölün ortasında şaşırtan hayat

2008-11-07T00:39:00.002+02:00

Alabildiğince uzanan sarı kumlar üzerinde bir damla su bulabilmek neredeyse imkansızdır. Oysa, çöllerin bazı kısımlarında öyle doğal harikalar vardır ki, insanı hayretler içinde bırakır. İşte dünyanın çeşitli yerlerinden derlenen çöl içindeki vahalar.
Huacachina Vahası - Peru
Bugün 100 kişinin yaşadığı vaha turistik sayfiye yeri olarak kullanılıyor.

İlginç Coğrafya Bilgileri

2008-11-03T23:36:00.002+02:00

"İGLO" Adı Verilen Eskimo Evleri Neden Kar ve Buzdan Yapılır?
Eskimoların yaşadığı yerler kutuplara yakın bölgelerdir. Bu bölgelerde sıcaklık yıl boyunca çok düşük olduğundan, her taraf kar ve buzla kaplıdır. Dolayısıyla; ev yapımında malzeme olarak ağaç ve taş kullanma imkanı yoktur. Bu nedenle; ev yapımı için en uygun malzeme, çevrede yaygın olarak bulunan kar ve buz örtüsüdür.

Bazı ağaçların yaprakları niçin kışın dökülmez?
Çam, köknar, servi, ladin ve ardıç gibi bazı bitkiler kış mevsiminde yaprak dökmezler; yalnızca yaprak değiştirirler Çünkü bu ağaçlarda iğne yaprak yüzeyinin küçük olması terleme yoluyla olan su kaybını azaltır. Ayrıca ağaçlar yıl boyunca yeşil kaldıklarından sürekli besin üretirler. Soğuk kış günlerinde bile besisuyu bunların yapraklarına kadar dağılabilir. Bu nedenle bu tür ağaçlar yaprak dökme ihtiyacı hissetmezler.

Buz Matken, Kar Neden Beyazdır?
Cisimlerin renkli algılanmaları cismin göze yansıttığı ışığın rengiyle ilgilidir. Güneş ışınları kar kristalleri tarafından eşit oranda yutulduğundan yani; hiç biri diğerinden fazla yansıtılmadığından beyaz görünür. Kar da kristal yapıda olduğundan, ışığın tüm renklerini yansıtır ve bu nedenle beyaz görünür.

Buzlanmaya karşı yollara neden tuz dökülür?
Tuz buzun içine girdiğinde asetik özelliği nedeniyle onu çözer. Saf su 0°C’de donarken, çözülen tuzlu su donma noktasını düşürdüğünden sıfırın altındaki sıcaklıklarda dahi donmadan kalmasını sağlayabilir. Bu nedenle tuzlu su daha düşük bir sıcaklıkta donar. Böylece yolların buz tutması ve kayganlaşması önlenmiş olur.

Deniz kıyısındaki çoğu ağaç neden eğiktir?
Deniz kıyısındaki yerlerde kara ve denizlerin ısınma özellikleri nedeniyle basınç farkları belirgindir. Bir bölgede basınç farkı oluştuğunda ise rüzgâr eser. Bu nedenle kıyı bölgelerinde rüzgârlar daha etkilidir ve çoğunlukla denizden karaya doğru eserler. Dolayısıyla büyüyen ağaçlar destek verilerek sağlamlaştırılmamışa esen rüzgârın etkisiyle bir yöne doğru eğilir veya bükülürler.

Dünyanın döndüğünü neden hissetmeyiz?
Dünya Ekvator’da saatte 1670, Türkiye’de ise 800 kilometre hızla dönmektedir. Buna rağmen dünyanın döndüğü hissedilmez. Çünkü bizler de dünyayla birlikte büyük bir hızla hareket etmekteyiz. Birlikte döndüğümüzden dünyanın döndüğünü hissedemeyiz. Bu durum gözlerimizi kapadığımızda, sabit bir hızla giden bir uçak veya arabadaki hızı hissetmemeye benzer. Ayrıca dünya ile birlikte yaptığımız yolculukta hareketler sabit hızda olup, mesafelerin uzun olması nedeniyle yörüngeler düzmüş gibi algılanır. Bu da hızın hissedilmemesinde bir etkendir.

Gezegenler neden düşmez?
Uzaydaki cisimler belli bir kütleye sahip olduklarından birbirlerini çekmeleri, dolayısıyla düşmeleri gerekirdi. Ancak uzaydaki cisimler döndüklerinden ortaya çıkan merkezkaç kuvvet diğer cisimlerin çekim kuvvetini dengeler. Dünyada yerçekimi vardır ve cisimleri kendine çeker. Güneş de dünyayı kendine çeker, oysa dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesinden oluşan merkezkaç kuvvet dünyayı güneşten uzaklaştırmaya çalışır. Böylece dünya biri dünyayı güneşten uzaklaştırmaya çalışan diğeri güneşe çeken iki güç arasında düşmeden dengede durur.

Gök Gürültüsü Nasıl Oluşur?
Şimşek çaktığı zaman,çevredeki hava bir anda 30.000°C’ye kadar ısınır. Çok hızlı ısınan bu hava,aniden genleşir ve normal basıncın 100 misli bir hızla yayılır. Bu hızlı ısınma ve yayılma büyük bir gürültü yaratır. İşte bu genleşme ve patlamaya gök gürültüsü denir.

Gökkuşağı Neden Oluşur?
Güneş ışığı renksizmiş gibi görünmesine karşın, altı farklı renkten oluşur. Yağıştan sonra güneş açtığında, güneşi arkamıza alıp; atmosfere baktığımızda, gökkuşağı çoğu kez görülür. Bunun nedeni; güneşten gelen ışınların havada asılı duran su damlacıklarından geçerken kırılarak renklere ayrılmasıdır. Böylece gökkuşağı oluşur.

Göktaşları Neden Parçalanarak Yeryüzüne Ulaşır?
Yeryüzüne yönelen göktaşları ( meteorlar ) dünya atmosferine girdikleri anda; sürtünme ve aşırı ısınmanın etkisiyle, tutuşup parçalanırlar. Halk arasında bu olay, yıldız kayması ( akanyıldız ) olarak ta bilinir.

Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür?
Gökyüzünün mavi görünme nedeni yerküreyi çepeçevre saran hava tabakası, yani atmosferdir. Atmosferin bileşimindeki gazlar güneş ışığındaki mavi rengi diğer renklerden daha çok yansıttığı için gökyüzü mavi görünür.

Gündoğumu ve günbatımı anlarında Güneş neden kırmızı görünür?
Dünya atmosferi toz parçacıklarıyla dolu bir hava tabakasıdır. Bu toz ve parçacıklar güneş ışığını dağıtır. Gündoğumu ve günbatımında güneş ışınları eğik açı ile geldiklerinden atmosferde kat ettikleri yol daha uzundur ve daha fazla dağılırlar. Güneş ışınlarının kırmızı ve turuncu kısımlarının dağılması daha zordur ve bu ışınların çoğu dünya ya ulaştığından gökyüzü kırmızı renkte görünür.
Güneş ışınlarının en büyük açıyla geldiği 21 Haziran neden Kuzey Yarımkürenin en sıcak günü değildir?
Güneş ışınlarının düşme açısı bir yerin ısınmasında etkili tek faktör değildir. Aslında bir yere güneş ışınları ne kadar büyük açıyla düşerse, oraya ulaşan enerji miktarı da o oranda artar. Ancak unutulmamalıdır ki bir yerin ısınmasında; denize uzaklık, yükselti, nem miktarı, okyanus akıntıları ve de ısınma süresi ile ısı birikimi de büyük öneme sahiptir. Bu nedenle Kuzey Yarımküre’nin en sıcak günü, güneş ışınlarının en büyük açıyla ulaştığı 21 Haziran olmayıp genelde ısı birikiminin en üst düzeye ulaştığı temmuz ayıdır.

Güneşli havalarda niçin renkli cama sahip gözlük kullanılır?
Çok yoğun ışık demeti ile ültraviyole ışınlar gözlerin retina tabakası üzerinde olumsuz biyolojik etkiler yaratabilir. İşte bu zararlı ışınlara karşı renkli gözlükler koruyucu bir perde işlevi görür. Renkli camlar sayesinde zararlı ışınların bir kısmı tutularak, gözlerin zarar görmesi engellenir. Bu nedenle güneşli havalarda renkli cama sahip gözlük yani “güneş gözlüğü” kullanılması yararlıdır.

Günün En Sıcak Saati Neden 12:00 Değil de 13:00 veya 14:00’tür?
Yeryüzünün ısınmasında, güneş ışınlarının düşme açısı ile birlikte ısı birikimi de önemli bir etmendir. Saat 12:00’de güneş ışınları daha büyük açıyla gelir, ancak ısı birikimi daha azdır. Oysa saat 13:00 veya 14:00’de güneş ışınlarının geliş açısı fazla değişmediği halde ısı birikimi saat 12:00’ye oranla daha fazladır. Bu nedenle günün en sıcak saati 12:00 olmayıp 13:00 veya 14:00’tür.

Hava boşluğunda uçaklar neden aniden irtifa kaybeder?
Hava boşluğu, hava yoğunluğunun normale göre az olduğu yerlerdir. Yoğunluğun az olduğu bu tip bölgelerde havanın kaldırma kuvveti azalır ve uçaklar yerçekimine bağlı olarak belli bir süreyle düşüş yaşarlar.

Hava neden yükselir ya da alçalır?
Isınan hava yükselir; çünkü ısınan havanın içindeki hava molekülleri seyrelir, genleşir ve hafifler. Yoğunluğu azalacağından zemindeki birim yüzeye uygulayacağı basınç azalır. Soğuyan hava ise alçalır; çünkü soğuyan havanın içindeki moleküller sıkışır, sıkışır ve ağırlaşır. Yoğunluğu artacağından zemindeki birim yüzeye uygulayacağı basınç artar.

Hava sıcaklığı neden gölgede ölçülür?
Gölgede ölçülen sıcaklıklar ölçümün yapıldığı ortamın sıcaklığı hakkında daha sağlıklı bilgi verir. Çünkü direkt olarak güneş ışığı alan insan ve doğal ortamlar, giysi ve ortamın özelliğine bağlı olarak güneş ışınlarının farklı dalga boylarını emer. Bu nedenle sıcaklığı farklı hissederler. Ayrıca güneşli ortamlarda ısı birikimi daha fazla olacağından, sıcaklıklar daha yüksek hissedilir. Örneğin aynı ortamda bulunan açık renk giysiye sahip biri ile koyu renk giysiye sahip birinin sıcaklıkları hissetme durumları farklıdır. Bu nedenle sıcaklıkların güneş ışınlarını direkt almayan gölge ortamlarda ölçülmesi, bir yerin sıcaklığı hakkında daha doğru bilgi verir.

Her Bulutlu Hava Neden Yağış Bırakmaz?
Yağışın oluşabilmesi,için hava kütlesinin içinde doyabileceği kadar nem olması şarttır. Bu nedenle,bulut kümesinin içinde havayı doyurabilecek kadar nem bulunmuyorsa;yani hava doymamışsa,yağış bırakmaz.
Kışın Koyu Renk Giysiler Yaygınken, Yazın Neden Açık Renk Giysiler Tercih Edilir?
Koyu renk giysiler güneş ışınlarını emerken, açık renk giysiler güneş ışınlarını yansıtır. Bu nedenle; sıcaklıkların düşük olduğu kış aylarında koyu renk giysiler kullanılırken, sıcaklıkların insanları rahatsız edici boyutta olduğu yaz aylarında ise açık renk giysiler tercih edilir. Bu nedenle açık renk giysili bir insan ile koyu renk giysili bir insanın aynı sıcaklığı hissetme dereceleri farklıdır.

Kışın Neden Şimşek Çakmaz?
Şimşek oluşumu için, genel de kümülonimbus bulutlarına ihtiyaç vardır. Bunun için, yer ile 5 km yükseklikteki hava arasında 40°C’lik sıcaklık farkının bulunması gerekir. Örneğin; yerdeki sıcaklık 20°C ise yüksek seviyedeki sıcaklığın –20°C olması gerekir. Kış aylarında havanın alçak ve yüksek kısımları arasında ısı farkı az olduğundan, şimşek çakmaz. Şimşek çakması için, gerekli şartlar orta enlemlerde genellikle ilkbahar aylarında gerçekleşir.

Kutuplara Yakın Ülkelerde Evlerin Çatıları Normalden Daha Diktir, Neden?
Kutuplara yakın bölgeler, güneş ışınlarını yıl boyunca eğik açıyla aldıklarından; yıllık sıcaklık değerleri düşüktür ve yıllık yağışların büyük kısmı kar şeklindedir. Dolayısıyla; yağan karların çatıda birikmemesi ve daha kolay düşmesi için, çatıların eğimi normalden daha fazladır. Ayrıca kışın eğik açıyla gelen güneş ışınları eğimi fazla olan dik çatılara daha büyük açıyla düşeceğinden sıcaklığı arttırıcı bir etkiye sahiptir. Bu nedenle bu evlerin çatıları diktir.

Lodos rüzgârı estiğinde neden sık, sık soba zehirlenmeleri gözlenir?
Rüzgârın esebilmesi için iki yer arasında basınç farkının, diğer bir ifadeyle sıcaklık farkının olması gerekir. Kış mevsiminde sobanın sıcak havası ve dumanı daha soğuk olan dış ortama doğru hızla yükselir. Bu nedenle bacanın çekişinde bir sorun yaşanmaz. Ancak lodoslu havalarda soba bacaları iyi çekmediğinden sık, sık gaz zehirlenmeleri yaşanır. Lodos güneybatı sektörden estiği için genellikle sıcak eser ve estiği ortamın sıcaklığını artırır. Bu ise dış ortam ile sobanın bacasından çıkan hava arasındaki sıcaklık farkını düşürür. Dolayısıyla soba bacasının çekiş gücü azalır. İçeriye yayılan karbonmonoksit gazından dolayı zehirlenmeler yaşanır.

Lut Gölüne neden “ölü deniz” denir?
Ürdün-İsrail arasındaki bu göl deniz seviyesinin 394 metre aşağısında olup yüzölçümü 920 km²’dir. % 26’lık oranıyla bu göldeki tuzluluk okyanuslardakinden tam altı kat fazladır. İşte bu olağanüstü tuzluluk nedeniyle sularında bazı bakteri türü dışında hiçbir canlı yaşayamaz. Bu nedenle Lut Gölüne “ölü deniz”de denilmektedir.

Pencere camları neden buğulanır?
Dışarıda havanın soğuk olduğu zamanlarda, içeride bulunan su buharı soğur. Böylece pencere camlarına değen küçük su damlacıkları yoğuşarak buğu meydana getirir.

Pusulanın göstergesi niçin hep aynı yönü gösterir?
Pusulanın göstergesi küçük bir mıknatıstır. Büyük ve güçlü mıknatıs her zaman küçük mıknatısı kendine çeker. Dev bir mıknatıs olan kuzey kutbu, bütün mıknatısların göstergelerinin bir ucunu kendine çeker. Bu nedenle pusulaların göstergesi hep aynı yönü gösterir. Ve denizciler ile havacılar yön bulmada pusuladan yararlanır.

Rüzgar, Neden Her Zaman Esmez?
İki yer arasında rüzgarın esebilmesi için; basınç farkının olması gerekir ki, yoğun hava, hafif olan havanın boşalttığı bölgeye doğru aksın. Bu nedenle; iki farklı yer arasında basınç farkı yoksa rüzgarın esmesi beklenemez.

Rüzgârgülüne neden bu isim verilmiştir?
Rüzgârların geldikleri yönü göstermek için bir kadranın üzerine bir çeşit gül resmi çizilir, bunun okları da bir gülün taç yaprakları gibi merkezden çevreye doğru yayılır. 16 doğrultusuyla rüzgârgülü açmış taçyapraklı bir gülü anımsattığı için böyle isimlendirilmiştir.

Rüzgarlı ve Yağışlı Havalarda Televizyon Görüntüleri Neden Bozulur?
Yağışlı ve rüzgarlı havalarda atmosfer yoğunluğu fazladır; dolayısıyla uydulara gönderilen ve uydulardan yansıyan ışın demetleri, çok yoğun ortamlarda kayba uğradığından; görüntüler bozulur, seslerde hışırtılar oluşur.

Soğuk havalar da niçin ağzımızdan duman çıkar?
Solunum sırasında akciğerlerimiz, genelde vücutta bulunan su buharının bir kısmını dışarıya atar. Fakat soğuk hava akciğerlerimizden gelen ılık su buharını yoğunlaştırır. Sıkışan ve bir araya gelen su damlaları ise ağzımızdan çıkışta bir duman görünümü alır.

Soğuk kış gecelerinde kar yağdığında hava çok soğuk olmaz, neden?
Karın yağması için havanın neme iyice doyması gerekir. Bu ise havada bulut yoğunluğunun fazla olması anlamına gelir. Bulutlar yeryüzünün ışınım yoluyla atmosfere verdiği ısıyı azaltarak ayaz oluşumunu engeller. Ayrıca kar yağışı sırasında aniden buza dönüşen su damlacıklarının faz değişimleri sırasında ortaya çıkan gizli enerji de atmosferin ısınmasında etkilidir.

Türk Mutfağının Çok Zengin Olması Neye Bağlıdır?
Gerek matematik konum koşulları, gerekse yer şekillerinin çeşitliliği nedeniyle Türkiye’de birden fazla iklim çeşidi bulunmaktadır. İklim çeşitliliğine bağlı olarak; tarımsal ve hayvansal ürün çeşitliliği de fazladır. İşte bu hammadde çeşitliliği, Türk mutfak kültürünün gelişip zenginleşmesinde temel etkendir.

Uzay Neden Simsiyahtır?
Dünya atmosferinde ki hava; toz ve su damlacıkları, güneş ışığındaki mavi rengi diğer renklere oranla saçtıklarından; dünyada gökyüzü mavi renkte görünür. Uzayda; güneş ışığını saçacak hava ve su olmadığından uzay simsiyah görünür.

Yeryüzünden yükseklere çıkıldıkça Güneş’e yaklaşılmasına rağmen hava sıcaklığı neden azalır?
Güneş ışınları atmosferden geçerken havayı ısıtmaz. Çünkü hava güneş ışınlarını fazla tutamaz. Yanan bir sobanın veya ateşin çevresine oturduğumuzda da benzeri bir durumla karşılaşırız. Sobadan ışımayla yayılan ısı havayı ısıtamadığı halde yüzümüzü ve bedenimizi ısıtır. Zira yüzümüz ışımayla gelen ısıyı yutarak onu ısı enerjisine dönüştürmüştür. İşte yeryüzünün ısınması da böyle olmaktadır. Işımayla yeryüzüne ulaşan ısı, yeryüzü tarafından yutulduğundan ısı enerjisine dönüşür. Yeryüzünde biriken ısı enerjisinin bir kısmı ışımayla atmosfere dönerek, atmosferin alttan üste doğru ısınmasına neden olur.

Yüksek yerlere doğru çıkınca, kulaklarımız neden uğuldar ve tıkanır?
Yükseklere çıkıldıkça, kulaklar bir süreliğine tıkanır, konuşulanlar zor anlaşılır hale gelir. Atmosferdeki gazlar insan vücudunda belli bir ağırlık yapar. Deniz seviyesinde havanın insan vücudunun 1 cm2’sine yaptığı ağırlık 1000 gramdır. Ancak yükseklere çıkıldıkça hava tabakasının kalınlığı ve yoğunluğu azalır. Örneğin havanın insan vücuduna yaptığı ağırlık 3000 metrede 700 grama, 1200 metrede 200 grama düşer. İşte, yükseklere doğru basıncın giderek azalması, insanın alıştığı normal basınçtan daha az ağırlık yapması nedeniyle insanların kulakları uğuldar ve tıkanır. Konuşulanlar zor anlaşılır, belli bir yükseklikten sonra baş dönmeye, nefes daralmaya başlar.

Yün elbiseler neden sıcak tutar?
Yün ipliklerinin dalgalı kıvırcıkları nedeniyle deriyle giyecek arasındaki hava tabakasının, yani vücut ısısının dışarı kaçmasına ve dışarıdaki soğuğun içeri girmesine engel olur. Yani yünlü giysi aslında ısıtmaz iyi bir yalıtkan görevi yaparak sıcak tutar.

Türkiye Ansiklopedisi _full CD

2008-10-29T13:35:00.001+02:00

http://rapidshare.com/files/82705955/Turkiye__Ogreniyorum_TCD.part1.rar
http://rapidshare.com/files/82762974/Turkiye__Ogreniyorum_TCD.part2.rar
http://rapidshare.com/files/82766679/Turkiye__Ogreniyorum_TCD.part3.rar

Test Arşiv - 2

2008-10-29T13:33:00.001+02:00

http://www.4shared.com/file/57154907/c1d6d731/Cografya_Test_Soru_Bankasi_I.html
coğrafi konum ile ilgili
http://www.4shared.com/file/57156587/aa1c6cd6/Cografya_Test_Soru_Bankasi_II.html
türkiyenin yüzey şekilleri
http://www.4shared.com/file/57157042/c8b472db/Cografya_Test_Soru_Bankasi_III.html
coğrafi konum
http://www.4shared.com/file/57157479/7342504c/Cografya_Test_Soru_Bankasi_V.html
coğrafi konum
http://www.4shared.com/file/57157261/600f958d/Cografya_Test_Soru_Bankasi_VI.html
grafik yorumu
http://www.4shared.com/file/57157704/40f4046f/_2__Cografya_Test_Soru_Bankasi_VI.html
grafik yorumu

Karışık Coğrafya Test Arşivi

2008-10-29T13:26:00.001+02:00

mehmetçik dersanesi yaprak testleri(10mb)
http://www.4shared.com/file/59593042/498831c6/nibubai-adana_meb-ytest_kulbu_yaprak_test-mehmetik_dersanesi_soru_bankas.html

Kavram çözümlü testler
bilsa
peneplen yaprak testleri(7mb)
http://www.4shared.com/file/59592738/5bef3fff/kavram-bilsa-peneplen_yaprak_testleri.html

genç bilim coğrafya soruları(20mb)
http://www.4shared.com/file/59120235/65dd3a25/genc_bilim_cografya_sorular.html

açı dersanesi yaprak testleri
açı dersanesi yaprak test(yeni müfredata göre) (82 mb)
http://www.4shared.com/file/59119625/416796e2/a_dersanesi_yeni_mfredata_gre_ve_lise_1_renkli__yaprak_testleri.html

9-10-11. sınıflara göre derlenmiş testler(44mb)
http://www.4shared.com/file/59115000/4d60c3e5/91011_snf__binlerce_test.html

öss de çıkmış sorular(28mb)
http://www.4shared.com/file/59594342/d619b726/ss_de_km_sorular.html

öss de çıkmış sorular sunum şeklinde(88.5 mb)
http://www.4shared.com/file/59621291/3de6416b/tm_lise_1_konularnn_sorular_sunum_eklinde.html

karışık binlerce test(22mb)
http://www.4shared.com/file/59120699/918d3658/kark_testler.html

tarih testleri(1mb)
http://www.4shared.com/file/59594951/5b9c520b/Tarih_Test_Soru_Bankas.html

3000 soruluk coğrafya soru arşivi

2008-10-29T13:23:00.001+02:00

3000 Soruluk dev coğrafya soru arşivi

3 Günes Fenomeni

2008-10-29T04:02:00.001+02:00

-"Bir cuma günü, neredeyse bir saat süreyle gökyüzünde tam üç tane güneş gördük. Diğer iki tanesi, "bildiğimiz" güneş kadar parlak olmasa da, oldukça belirgindiler. Bunun bir mucizeden fazlası olduğunu hissettim..."

-Bunlar, 16. yüzyılda gördüğü inanılmaz doğa olayını açıklamaya çalışan Jacob Hutter'ın sözleriydi.
-"Sun dog" adı verilen bu fenomen insan zihnini çok uzun süredir meşgul etmekte.
-"Senatoya rapor edilen ikinci güneşle ilgili bilgiler nedir"
Bu soru İÖ 129'da Roma'da Marco Tulio Cicerón'a yöneltilmişti.
-"Parhelion" olarak da bilinen bu doğa olayı, birbirine 60 derece eğimle duran küçük buz kristallerinden geçen güneş ışığının yansıması...
-Cirrus ve cirrostratus bulutlarının içerisindeki buz kristalleri bu olaya yol açıyor.
-Sun dog"ı, şartlar oluştuğunda, güneşin 22 derecelik açıyla her iki tarafında da görmek mümkün...
-İşte muhteşem fenomen...

Buz Krallığı - Antartika

2008-10-29T00:00:00.001+02:00

Dünyanın manyetik alanı

2008-10-28T23:40:00.001+02:00

Dünyanın manyetik alanı nedir?
Dünya küre şeklinde bir mıknatıs gibidir. Bu yüzden etrafında bir manyetik alan vardır. Dünya’nın manyetik alanı, Dünya’nın merkezine konmuş çubuk bir mıknatısın (dipol) oluşturduğu manyetik alana benzer. Bu dipolün ekseni, Dünyanın dönme ekseniyle 11 derecelik bir açı yapar.

Dünyanın manyetik alanı nedir?
Dünya küre şeklinde bir mıknatıs gibidir. Bu yüzden etrafında bir manyetik alan vardır. Dünya’nın manyetik alanı, Dünya’nın merkezine konmuş çubuk bir mıknatısın (dipol) oluşturduğu manyetik alana benzer. Bu dipolün ekseni, Dünyanın dönme ekseniyle 11 derecelik bir açı yapar. Bu da coğrafik kuzey ve güney kutuplarının, manyetik kuzey ve güney kutuplarından farklı yerlerde olduğunu gösterir. Dünya’nın manyetik alanı vektörel bir büyüklüktür. Dünya üzerinde herhangi bir yerdeki manyetik alan bu vektörün yönü ve şiddetiyle tanımlanır. Genellikle bu vektörün bileşenleri olan manyetik deklinasyon, D, yatay bileşen, H ve düşey bileşen, Z, ölçülür ve bu üç bileşenden manyetik alanın diğer bütün bileşenleri hesaplanabilir.

Manyetik alan bileşenleri nelerdir?
Manyetik alanı ölçmek için yönü ve şiddeti bulunmalıdır. Yönü tanımlayan parametreler manyetik deklinasyon, D ve inklinasyon, I’ dır. Dve I derece cinsinden hesaplanır. Toplam alanın (F) şiddetini ise yatay H, düşey,Z, kuzey X, doğu Ybileşenleri tanımlar. Bu bileşenler Gauss cinsinden ölçülür. (1 Gauss = 1 Oersted) ama güncel birim nanotesladır. (1 nT x 10E5 = 1 Gauss) Yerin manyetik alanı yaklaşık 25000 - 65000 nT arasında değişir. Manyetik deklinasyon manyetik kuzeyle coğrafik kuzey arasındaki açıdır. D

Manyetik kutuplar nerededirler?
Manyetik kutuplar inklinasyon açısının 90 derece olduğu bölgelerdir. Ölçülen manyetik kutuplarla, hesaplanan kutuplar iki ayrı kavramdır. Ölçülen manyetik kutuplar arazide (surveying) inklinasyonun dik ölçüldüğü alanlardır, Hesaplanan manyetik kutuplar ise bir manyetik alan modelden inklinasyonun dik hesaplandığı bölgelerdir. Manyetik kutbu tam olarak belirlemek birçok açıdan zor bir iştir. I açısının 90 derece olduğu yer sabit değildir, çok geniş bir alanı kapsar, günlük değişimler ve manyetik fırtınalar nedeniyle yüzlerce kilometre yer değiştirebilir ve doğa koşulları açısındanda ulaşması zor yerlerdedirler. Canadian Geological Survey ve U.S. Naval Oceanographic Office tarafından yapılan tespitlere göre (~1990) ölçülen manyetik kutup noktaları yaklaşık olarak;

78.5o N ve 103.4o W, Ellef Ringnes adası, Kanada,
65o S ve 139o E , Commonwealth Körfezi, Antartika’dır.

IGRF 1995 (International Geomagnetic Reference Field)’ten 1996 ortalarında hesaplanan manyetik kutuplar ise;

79 K ve 105.1 B derece,
64.7 G ve 138.6 D derecedir.

Manyetik alan Dünyanın değişik yerlerinde farklı değerlere mi sahiptir?
Evet, manyetik alan değişik yerlerde farklı değerlere sahiptirve bölgesel değişimlerin yanısıra zamana bağlı olarak da değişim gösterir. Bu nedenle bir bölgenin manyetik alanını tanımak için, belli aralıklarda sürekli ölçüm yapmak gerekir. Bu ölçümler Dünya yüzeyine yayılmış 200 kadar jeomanyetik rasathane tarafından yapılmaktadır. Manyetik alanın bazı değişmez özellikleride vardır. Kutuplarda eğim açısı (inklinasyon açısı, I) diktir, ve yatay bileşen 0′dır. Kutup üzerinde D açısı tanımsızdır, ölçülemez.

Pusulanın iğnesi manyetik kutbu mu gösterir?
Hayır, pusulanın mıknatısı bulunduğu yere göre manyetik alanın yatay bileşenin yönünü gösterir (yani tek bir noktayı göstermez).

Manyetik ekvator ne demektir?
Manyetik ekvator eğim açısının (inklinasyon açısı, I) 0 olduğu yerlerdir. Bu bölgelerde manyetik alanın düşey bileşeninin bir değeri yoktur. Manyetik ekvator sabit değildir, çok yavaş da olsa hareket halindenir.

Manyetik alan modelleri nelerdir ve bu modellere neden ihtiyaç duyarız?
Dünyanın manyetik alanı zaman içinde sürekli değiştiğinden, gelecekte nasıl bir şekilde karşımıza çıkacağını bilemeyiz. Ancak düzenli ölçümler sayesinde seneler içinde nasıl değiştiğini tespit edebiliriz. Bu ölçümler sayesinde manyetik alanı ve nasıl değiştiğini matematiksel olarak resmedebiliriz. Manyetik alan birçok değişik faktöre bağlı olarak değiştiği için önceden belirlemek imkansızdır ve bu yüzden ölçümlerin sürekli ve hassas bir şekilde yapılıp modellenmesi zorunludur. (Manyetik alan modeli örneği: 1990 Deklinasyon Haritası)

Manyetik alan hakkında daha detaylı bilgileri nerden bulabilirim? deklinasyon açısı coğrafik kuzeyin doğusunda ise pozitif, batısında ise negatif alınır. Manyetik inklinasyon ise yatay düzlemle toplam alan arasındaki açıdır.

Chapman, S. ve Bartels, J., Geomagnetism, Oxford University Press (Clarendon), London and New York, Volumes 1 and 2, 1940.
Jacobs, J.A., Geomagnetism, Academic Press Limited, London, Volumes 1, 2, 3 and 4, 1987.
Özdoğan, İ., Işıkara, A.M., Orbay, N. Düzgit, Z., Arzmanyetizması İlkeleri ve Uygulamaları, İstanbul Üniversitesi yayınları, Mühendislik Fakültesi, 1986.

Dünyadaki En Büyük Göçler

2008-10-28T23:26:00.001+02:00

Doğal yıkımlardan zarar gören insanlar bulundukları yerleri terk ederek koşulları daha iyi olan yerlere göç ederler.

Ülkemizde 1998’de Adana’da meydana gelen depremde zarar gören birçok kişi başka kentlere göç etmişlerdir.
Yine 1998’de Bartın’da meydana gelen sel felaketi ise ilçeyi yaşanamaz hale getirmiş ve göçe neden olmuştur.
17 Ağustos Marmara depreminden sonra bölgede yaşayanların bir kısmı başka illere göç etmiştir.
ABD'de Kaliforniya'da meydana gelen depremler sonucunda bir göç dalgası yaşanmıştır.
Kırgızistan'da 1994 yılında toprak kaymaları nedeniyle 270.000 insan göç etmek zorunda kalmıştır.
Deprem, bölgeden başka bölgelere göçe neden olduğu gibi, bölge içinde kentten kıra doğru da göçe yol açmıştır. Bunda kırsal kesimin depremlere daha dayanıklı zemin koşullarına sahip olması etkilidir.
Türklerin Orta Asya’dan Göçü
Türk göçlerinin en önemli sebebi,
Ana yurt topraklarının verimsizleşmesidir. Büyük ölçüde kuraklık, nüfus yoğunluğu ve otlak darlığı, ekonomik sıkıntılara neden olmuştu.Hayvanların beslenmesi, çeşitli gıda maddeleri, giyim eşyası gibi ihtiyaçların karşılanması için iklimi elverişli zengin topraklar gerekiyordu.Bu nedenle önceleri verimli topraklara sahip ve nüfusu az olan komşu ülkelere göçler yapıldı Zamanla buraların da yeterli olmadığı görüldü ve yeni yerler aranmaya başlandı. Böylece ekonomik ve ticari yönden daha iyi imkanlara sahip diğer topraklara göçler başladı

Kavimler Göçü
4. yüzyılın sonlarına doğru gerçekleşen Kavimler Göçü, tarihteki en büyük kitlesel göç hareketlerinden biridir. Bu yüzyılın sonlarına doğru değişen dünya iklimi, birçok kavmin yaşam alanı olan Orta Asya iklimini olumsuz yönde etkilemiştir. Kuzeye doğru çekilen buzullar Orta Asya iklimini değiştirmiştir.
Sıcaklığa bağlı olarak oluşan kurak iklim, bu alanda yaşayan toplulukları, daha uygun iklim koşullarının hüküm sürdüğü bölgelere göç etmeye zorlamıştır.
Çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu bu kavimler, çeşitli göç yolları izlemişlerdir.
Kavimler Göçü; Göç yolları
Kuzeye gidenler Sibirya'ya,
Doğuya gidenler Çin ve Uzak Doğu ülkelerine,
Güneye gidenler Hindistan, Afganistan ve Çin'e,
Batıya gidenlerin bir kısmı Hazar Denizi'nin kuzeyinden Karadeniz'in kuzeyine ve Avrupa'ya, bir kısmıda Hazar Denizi'nin güneyinden İran, Irak, Suriye, Mısır ve Anadolu'ya göç etmişlerdir.
Kavimler Göçünün Sonuçları
Uzun yıllar süren göç hareketi, bu bölgelerde yaşayan kavimleri de daha ileriye doğru göçe zorlamıştır. Batıya doğru sürekli birbirini iten kavimler, sonunda Avrupa'ya kadar ulaşarak Kavimler Göçü'nü başlatmıştır.
Büyük göç hareketlerinde, iklim değişmeleri gibi coğrafi faktörlerin insanlık tarihi üzerinde ne kadar önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. İklim değişmelerinin sonucunda gelişen bu göç hareketi, mekânsal olarak bütün bir Avrupa Kıtası'nın çehresini değiştirmiş ve yeni ırkların, yeni siyasal yapıların hatta yeni bir çağın başlamasına zemin hazırlamıştır.
2-Sosyal ve Siyasi Nedenler
Savaşlar,
İşgaller,
Devrimler,
Terör olayları,
Dini olaylar

Örneğin Sırpların işgali nedeniyle Bosnalıların bulundukları bölgeyi terk etmesi siyasi nedenli bir göçtür
3- Ekonomik Nedenler
Ekonomik gelişmenin yavaş olduğu bölgelerde iş olanaklarının az olması, göçlere neden olmaktadır.
İşgücü göçleri
İşsizlik nedeniyle yapılan göçlere İşgücü Göçü denir.
Mevsimlik,
Kısa Süreli
Uzun Süreli olabilir.

Örneğin ülkemizde yaz mevsiminde pamuk işçilerinin Çukurova’ya gelmesi mevsimlik işgücü göçüdür
GÖÇ TİPLERİ:
Göçler bir ülkenin sınırları içinde olabileceği gibi ülkeler arasında da olabilir.
Göçler, oluştukları yere göre iki gruba ayrılır :
1- İç Göçler
2- Dış Göçler
1-İç Göçler
Herhangi bir ülkenin sınırları içinde oluşan göçlerdir. Bu yer değiştirme hareketi sırasında ülke nüfusunda herhangi bir değişme söz konusu değildir. Genellikle iç göçlere bağlı olarak kent nüfusları artarken, kırsal nüfus azalmaktadır. İç göçler;
- Kırsal alandan kırsal alana
- Kırsal alandan kentlere
- Kentlerden kentlere
- Kentlerden kırsal alana
doğru olmaktadır.
Kırsal Alandan Kentlere
-İç göçlerin en fazla görüleni kırsal alandan kentlere doğru olanıdır.
-Verimli tarım alanları,
-Endüstrinin geliştiği bölgeler,
-Ticaret merkezleri,
-Maden yatakları bakımından zengin olan bölgeler,
-Turistik yöreler göçmen çekerler

2-Dış Göçler
Bir ülkeden başka ülkelere olan göçlerdir.
Göç veren ülkenin nüfusu azalır.
Dış göçler, oluşum nedenlerine göre 5 gruba ayrılır:
a-Zorunlu Göçler (Sığınma Göçleri) :
Savaş,
Baskı
Zulümden kaçarak başka ülkelere yapılan sığınma göçleridir.
Örneğin 1991 yılındaki Körfez Savaşı sırasında Kuzey Irak halkının bir bölümünün ülkemize göçü bu türdendir.
b-Yer Değiştirme (Mübadele) Göçleri :
Bir antlaşmanın esaslarına dayanılarak yapılan, ülke nüfuslarının karşılıklı olarak yer değişmesi ile oluşan göçlerdir.
Örneğin Kurtuluş Savaşı sonrası Yunanistan ile yapılan anlaşmalarla ülkemizde yaşayan Rumlar ile Yunanistan’daki Türkler arasında yer değiştirme göçleri yaşanmıştır.
(30 Ocak 1923'te Türkiye ve Yunanistan'ın Lozan'da imzaladığı "TürkYunan Nüfus Mübadelesi'ne İlişkin Sözleşme ve Protokolü“)
"TürkYunan Nüfus Mübadelesi'ne İlişkin Sözleşme ve Protokolü"nün birinci maddesi şöyledir:
"Türk topraklarında yerleşmiş bulunan Rum Ortodoks dininden Türk uyruklularla Yunan topraklarında yerleşmiş Müslüman dininden Yunan uyrukluların, 1 Mayıs 1923 tarihinden başlayarak, zorunlu mübadelesine girişilecektir. Bu kimselerden hiçbiri, Türk hükümetinin izni olmadıkça Türkiye'ye; Yunan hükümetinin izni olmadıkça Yunanistan'a dönüp orada yerleşemeyecektir."
Bu protokol;
İstanbul'da oturan Rumları ve Batı Trakya'da oturan Türkleri kapsamayacaktır
c-Gönüllü Göçler :
İnsanların çeşitli nedenlerle, kendi istekleri doğrultusunda, sürekli yaşamak için başka ülke veya kıtalara gitmesiyle oluşan göçlerdir.
Örneğin Avrupalıların yeni dünya kıtalarına göçü bu türdendir.
Yeni Dünya'ya Göçler
Yeni keşfedilen topraklardaki kaynakların işlenmesi ve bu kaynakların ticari potansiyeli, bölgede Avrupalı ticaret kolonilerinin kurulmasına sebep oldu. Özellikle İngilizler ve Fransızlar Kuzey Amerika'da, İspanyollar da Güney Amerika'da ticari koloniler kurdular.
Bütün bu göç hareketleri sonucunda Amerika Kıtası'nda yeni devletlerin kurulması, bütün Avrupa ve Dünya tarihini değiştirecek önemli gelişmelerin başlamasına neden olmuştur.
Yeni Dünya olarak adlandırılan Amerika'ya yapılan bu göç hareketi özellikle 19. yüzyılın ilk yarısında büyük bir hız kazandı.
Avrupalı göçmenlerin çoğu; siyasal baskılardan kaçmak, dinsel inançlarını özgürce yerine getirebilmek, maceraya atılmak ya da ülkelerinde kendilerine tanınmayan fırsatlardan yararlanabilmek için vatanlarından ayrıldılar.
Sanayi Devrimi'yle gelişen teknoloji ve seyahat imkânları, bu göç hareketinin hızlanmasında en önemli etken oldu. 15. yüzyılın sonuna doğru
Kristof Klomb, Macellan Vasco dö Gama'nın yaptığı seyahatlerle artık dünyada bilinmeyen yer kalmadı, özellikle Amerika Kıtası'nın keşfedilmesi ile bu kıtaya Avrupa'dan göçler başladı. 60 milyon insanın yer değiştirdiği bu göçler, 20 yüzyılın kadar sürdü.
d-İşgücü Göçleri :
İnsanların, işsizliğin fazla olduğu geri kalmış ülkelerden, iş olanakları fazla olan endüstrileşmiş ülkelere gitmesiyle oluşan göçlerdir.
Bu göçle işçi gönderen ülkeler döviz sağlar, ülkede işsizlik azalır, ülkeler arasındaki ekonomik, siyasi ve kültürel ilişkiler gelişir.
II. Dünya Savaşı'ndan sonra yıkılan Avrupa ekonomisini yeniden kurmak için 1952 1954 yılları arasında Almanya, Belçika, Avusturya ve Fransa gibi ülkelerde ciddi bir kalkınma hamlesi başlamıştır. Bu ülkelerin kalkınma çabaları dış ülkelerden önemli sayılabilecek bir iş gücü ihtiyacını beraberinde getirmiştir
Örneğin 1960 yılından itibaren, Türkiye’den çeşitli Avrupa ülkelerine işçi göçü olmuştur
Türkiye'de işçi göçünün zaman içinde hızla arttığı görülmektedir. Bunun başlıca nedenleri;
Hızlı nüfus artışı,
Kırsal alanda isteklerin çoğalması ve çeşitlenmesi,
Gelir dağılımındaki bozukluklar,
İstihdam sorunları,
Kırsal kesimdeki gelirin düşük olmasıdır
e-Beyin Göçleri :
İyi eğitilmiş elemanların daha iyi çalışma olanakları sağlayan ülkelere gitmesiyle oluşan göçlerdir.
Örneğin II. Dünya Savaşı sırasında Alman bilim adamlarının ABD’ye göçü bu türdendir
TÜRKİYE’YE YERLEŞEN GÖÇMENLER

GİRİŞ
Anadolu insanlık tarihinde, iç ve dış göçler sonucu ortaya çıkan önemli uygarlıkların yaşandığı bir coğrafya olarak kabul edilmektedir. Böylesine bir göçmenler kazanı ve uygarlıklar sentezi üzerinde kurulmuş olan devletlerin göçlerle gelen toplumsal, siyasal ve yönetsel sorunlar için çeşitli önlemler aldığı ve çözümler ürettiği bilinmektedir.
Anadolu, özellikle on sekizinci yüzyılın sonundan itibaren belirli aralıklarla yoğunluk kazanarak süregelen dış göç hareketleri ile karşı karşıya kalmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşu ile başlayan ve devletin genişlemesi ve büyümesine yönelik politika olarak teşvik edilen göçler sonucu Anadolu toprakları dışındaki alanlarda önemli sayıda Türkçe konuşan topluluklar iskan edilmiştir. İmparatorluğun zayıflaması ile birlikte Türk ve Müslüman olan halkların bulundukları yerlerden çıkarılması asırlar önceki göçü tersine çevirmiştir.
1923 yılında modern bir devlet olarak kurulan Türkiye Cumhuriyeti göçmen sorunlarını geçmişinden kalan bir miras olarak devir almış ve yapılan sistematik çalışmalarla sorunun çözümüne yönelik politikalar geliştirilmiş ve uygulamalar yapılmıştır.
Bu bildiride, kapsamı çok geniş olan bu tarihsel olgunun son iki yüzyıldaki durumu ele alınacak, iç göçler sonucu yaşanan yerleşim sorunlarına ilişkin olarak yapılan uygulamalar incelenmeye çalışılacaktır.
GÖÇLER VE GÖÇENLER

Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Dışardan Göç Edenler
18.yy sonu ve 19.yy başından itibaren Anadolu’ya dışardan göçenler, Türkçe konuşulan bölgelerden göç etmek zorunda kalanlar ile Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılması sonucu yaşadıkları bölgelerden göç etmek zorunda bırakılanlar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
1771 yılında Kırım’da yaşanan nüfusun Osmanlı yanlısı olan kesimi Rusların silahlı saldırısı nedeniyle topraklarını bırakarak Osmanlı yönetimi altındaki bölgelere göç etmek durumunda kalmışlardır. Bu olay Osmanlı İmparatorluğu’nun karşılaştığı ilk dış göç olgusudur. 1788-1792 Osmanlı - Rus - Avusturya Savaşları süresince ve sonrasında da, Osmanlı topraklarına Kırım, Kazan, Kafkasya ve Özi bölgelerinden kitleler halinde göçler başlamış ve göç edenlerin sayısı dört yüz bin kişiye ulaşmıştır.(Oğuz Arı s.5)
Rusların Azerbaycan’ı da işgali üzerine göçler, İran üzerinden Anadolu’ya yönelmiş, Kuzey İran’ın işgali sonucu Kafkasya limanlarından yüz binlerce insan Osmanlı Devleti tarafından temin edilen deniz araçları ile Trabzon, Samsun, Sinop ve Varna limanlarına getirilmişlerdir. Kafkasya’dan yapılan göçler yaklaşık yüz elli yıl boyunca sürmüştür. Kafkasya’dan gelenler arasında Türkler, Avarlar, Çeçenler ve Çerkezler vardır. Göçmenler değişik illere iskan edilmişlerdir ve hatta Halep’e, Ürdün’e kadar gönderilen göçmenlerin olduğu da ileri sürülmektedir. (Oğuz Arı s.5).

Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmaya başlaması ve 1806 - 1812 Türk- Rus savaşı sonucu Balkanlarda yaşayan Türklerin çoğu güneye doğru göç etmeye başlamışlardır. Sayılarının iki yüzbini bulduğu tahmin edilen göçmenler, başta İstanbul olmak üzere Rumeli’deki kent, kasaba ve köylere yerleşirken, bir bölümü de İstanbul yolu ile Anadolu’ya göçmüştür. Osmanlı Devleti bu göçmenlere iyi davranılması ve kolaylık gösterilmesi için Rumeli ve Anadolu’daki eyaletlere talimatlar göndermiş ise de göçenlerin düzenli şekilde yerleştirilmeleri sağlanamamıştır. (Özbay - Balpınar).
1820 yılında Mora Yarımadasında bağımsız bir Yunan Devleti’nin kurulması ile Osmanlı İmparatorluğu’na yapılan baskılar sonucu bu bölgede yaşayan Türkler 1830 tarihinden itibaren Anadolu’ya göç etmek durumunda kalmışlardır (Özbay Balpınar).
1854 - 1856 yıları arasında yapılan Kırım Savaşı’ndan sonra samsun Limanı yoluyla yaklaşık altı yüz bin göçmenin Anadolu’ya geldiği bilinmektedir.
1905 - 1908 Rus Devrimi’nden sonra ise Kazan ve Azerbaycan’dan göçler başlamış, gelenler Amasya ve Kars illerinde yerleşmişlerdir. 1920 yılındaki Sosyalist Devriminden sonra ortadan kaldırılan Kafkas Cumhuriyeti’nden, Gürcistan’dan ve Ermenistan’dan çok sayıda aile Anadolu’ya göç ederek, Muş ve Kars gibi genelde Doğu Anadolu illeri ile Konya ili civarına yerleşmişlerdir. (Oğuz Arı s.5).
1912 - 1913 Balkan Savaşı sırasında 1173.52, 1914 -1915 Birinci Dünya Savaşı sırasında da yaklaşık 120.556 göçmenin Anadolu’ya geldiği tahmin edilmektedir. Birinci Dünya Savaşına kadar Kafkasya’dan, Balkanlardan ve Ege adalarından Anadolu’ya gelen göçmenlerin sayısı bir milyonun üstündedir (Oğuz Arı s.5).
GÖÇMENLERİN YERLEŞTİRİLMESİ
Göçmenlerin yerleştirilmesi işlemleri Tanzimat Fermanı’nın ilanına kadar Bab-ı Ali’nin eyaletlere göçmenler geldikçe gönderilen fermanları doğrultusunda oluyor veya göçmenlerin başvuruları üzerine kendilerine para ve malzeme yardımı yapılıyordu. 1859 yılına kadar Şehramenetine bırakılan göçmenlerin yerleştirilmesi işleri, Kırım savaşı sonrası hızla artan göçler nedeni ile yoğunluk kazanmış ve şehramenetinin sorunun çözümünde yeterli olamayışı sonucu Devlet, sorun ile uğraşacak bir komisyon kurulmasına ilişkin yasa çıkartmak zorunda kalmıştır (Oğuz Arı s.7).
Yasa ile “İskanı-ı Muhacirin” adı altında kurulan ve göçmenlerin yerleştirilmesine ilişkin tüm işlemleri yürütmekle sorumlu olan komisyonun adı daha sonra “Muhacirin ve Aşair Müdiriyeti Umumiyesi” olarak değiştirilmiş ve bu kurum çalışmalarını Cumhuriyet’e kadar sürdürmüştür (OğuzArı s.7).
Bu komisyon tarafından çok sayıda göçmen Amasya, Tokat, Sivas, Çankırı, Adana, Aydın, İçel, Bursa, Adapazarı ve İzmit çevresine yerleştirilmiştir (Özbay - Balpınar).
Osmanlı Devleti 1877 yılına kadar gelen göçmenlerden yüksek memur, ilmiye sınıfı mensubu veya zanaatleri ancak kentlerde yapılabilenlere kentelrde yerleşme izni vermiş, diğerlerinin kent merkezlerinde yerleşmesini istememiştir. Ancak göçmenlerin sayısının artması sonucu birçok kunduracı, marangoz, berber ve benzeri küçük esnaf ile kent hayatına ve ticarete alışmış olan çok sayıdaki göçmen yerleştirildikleri köy ve kasabalara uyum sağlayamadıkları için kentlere göç etmek zorunda kalmışlardır.Ayrıca özellikle kırsal kesimdeki yerli halkın tepkisinin giderek büyümesi ve rahatsız edici boyutlara ulaşması Devleti 1878 yılında yeni bir karar alma gereği ile karşı karşıya bırakmış ve yayınlanan bir talimatla göçmenlerin kentlerin çevresine yerleşmelerine izin verilmiştir (Özbay - Balpınar).
Bu karardan sonra Anadolu kentlerinde kısa bir süre içinde göçmen mahallesi olgusu ortaya çıkmıştır. Ankara’daki Boşnak, Eskişehir’deki Tatar mahalleleri bu gelişmenin en iyi örnekleridir. Göçmen yerleşmelerinin, kırsal kesimde geleneksel Anadolu köy dokusundan, kentlerde ise mahalle dokusundan kolaylıkla ayırt edilebilmesi, bu yerleşimlerin en belirgin ortak özellikleridir. Anadolu’da 19.yy ikinci yarısına kadar süregelen geleneksel dokunun organik görünüşüne karşın göçmen mahalleleri çok daha düzenli, geometrik bir görünüme sahiptirler. Bu yerleşmeler çıkartılan yönetmelikler doğrultusunda kamu eliyle yapılan bir plan tipine göre tümünün birden yapılması şeklinde gerçekleştirilmiştir (Özbay-Balpınar).
CUMHURİYET DÖNEMİNDE DIŞARDAN GÖÇ EDENLER
YUNANİSTAN’DAN GÖÇLER
Cumhuriyet döneminin en önemli ve en yoğun göç hareketi 1922 yılında imzalanan Lozan Anlaşması hükümleri uyarınca gerçekleştirilen Türk-Yunan halkları değişimidir. Bu değişim sonucu 100 bin Türkiyeli Rum Yunanistan’a gitmiş, yaklaşık 100 bin aileye mensup 400 bin Türk’te Anadolu’ya göç etmiştir (Oğuz Arı s.4). Yunanistan ve Balkanlardan gelen göçmenlerin malları ve iskanına ilişkin olarak çıkartılmış olan kanunlar doğrultusunda, “Mübadil” olarak tanımlanan göçmenler Anadolu’dan Yunanistan’a gönderilen Rumların bıraktıkları evlere, ticarethanelere ve topraklara mesleklerine göre yerleştirilmişlerdir. Bu göç hareketi 1949 yılına kadar devam etmiştir (OğuzArı s.4).
1952 - 1969 yılları arasında da Yunanistan’dan serbest göçmen olarak 7600 aileye mensup 24.625 kişinin geldiği bilinmektedir. Bu yıllardan sonra Yunanistan’dan aralıklarla 4 aile daha Türkiye’ye göç etmiştir (Köy Hizm.Env.s.139).
1923 - 1995 yılları arasında Türkiye’ye göç eden nüfusun % 25’i olan, 424.645 kişiyi Yunanistan göçmenleri oluşturmakta olup, bunların büyük çoğunluğu ( % 95 ) mübadil olarak gelen göçmenlerdir.

BULGARİSTANDAN GÖÇLER
Cumhuriyetin kurulmasını izleyen yıllarda Anadolu’ya ikinci büyük göç dalgası Bulgarisatn’dan gelmiştir. Bulgaristan’dan göçler aralıklarla 1989 yılına kadar sürmüştür. Cumhuriyet döneminde ülkeye gelen toplam göçmenlerin % 48’ini oluşturan 790.717 Bulgaristan göçmeninin, göç hareketi dört aşamada gerçekleşmiştir (Köy Hizm.Env.s.138).
* 1925 yılındaki Türk - Bulgar ikamet sözleşmesi ile 1949 yılına kadar 19.833 ailede 75.877 kişi iskanlı, 37.073 ailede 143.121 kişi serbest göçmen olmak üzere toplam 56.906 ailede 218.998 kişi Türkiye’ye göç etmiştir (DPT, s.6).
* 1950 - 1952 yılları arasında Bulgaristan’ın tehcir ve göçe zorlaması sonucu 37.851 aileye mensup olmak üzere 154.393 kişi iskanlı göçmen olarak Türkiye’ye gelip yerleşmişlerdir (DPT, s.6).
* 1968 - 1979 yılları arasında da Türkiye-Bulgaristan Yakın Akraba Göçü Anlaşması çerçevesinde 32.356 aileye mensup 116.521 kişi Türkiye’ye göç etmiş ve bu göç ile 1950 -52 yılları arasında gelen göçmen ailelerinden büyük bölümünün Bulgaristan’da kalan yakınlarının Türkiye’ye serbest göçmen olarak gelmeleri sağlanmış ve böylece parçalanmış ailelerin birleşmesi gerçekleştirilmiştir (DPT, s.10).
* Bulgaristan’dan son göç hareketi 1989 yılında Türk kökenli müslüman Bulgar vatandaşlarının, Bulgar hükümeti tarafından Türkiye’ye göçe zorlanmaları ile başlatılmıştır. Göçmenler kitleler halinde trenlerle Türk sınırına bırakılmışlardır. Böylece Türkiye, II nci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da görülen en yoğun ve zorunlu göç akımını yaklaşık üç aylık bir süre içinde kabul etmek durumunda kalmıştır. Bu dönemde 64.295 aileye mensup 226.863 kişi serbest göçmen olarak Türkiye’ye gelmiştir. Bu tarihten itibaren 1995 yılına kadar da aralıklı olarak gelen serbest göçmenlerin sayısı 27.224 ailede 73.957 kişiye ulaşmıştır (Köy Hizm.Env.s.138).
Bulgaristan’dan 1950 - 52 yılları arasında gelen ve devlet tarafından yerleştirildikleri için iskanlı göçmen olarak kabul edilen göçmenler iskan yasasına göre yapılan planlamalar doğrultusunda ülkenin çeşitli il-ilçe ve köylerine dağınık veya mahalleler eklenmek suretiyle yerleştirilmişlerdir.
1950 - 1960 döneminde toplam 35.496 ailenin yerleşiminin sağlandığı görülmektedir. Bunlardan 25.583 çiftçi ailesinin büyük çoğunluğunun Adana (1.442 aile), Ankara (1.136 aile), Balıkesir (1.474 aile), Bursa (2.185 aile), Konya (1.523 aile), Manisa (1.383 aile), Tekirdağ (1.619 aile) illerine, zanaatkar ailelerin çoğu Bursa (1.356 aile), İstanbul (3.100 aile), Eskişehir (1.116 aile), İzmir (1.1160 aile) illerinde yerleşimleri gerçekleştirilmiştir. İskan için yapılan 36.292 evin 22.761’i köy tipi; 12.219’u şehir tipi ve 1.312’isi hazır evdir. Kırsal alanda yerleşmek isteyenler için 13 müstakil köy kurulmuştur. Evlerin %70’i kırsal alana serpiştirilmek suretiyle yapılmıştır. % 25’i kentlere eklenen göçmen mahallelerinde inşa edilmiş olup, % 5’i müstakil köylerde yapılan evleri kapsamaktadır (Geray, s.54-55).
Bulgaristan’dan 1968 - 1979 yılları arasında gelen göçmenler serbest göçmen stasüsünde oldukları ve parçalanmış ailelerin birleştirilmesine yönelik anlaşmalar çerçevesinde Türkiye’ye göç ettikleri için daha önce gelen akrabalarının bulunduğu il, ilçe ve köylerde kendi olanakları ile yerleşmişlerdir (DPT s.7).
1989 yılında Bulgaristan’dan gelen serbest göçmenlerin büyük bir bölümü daha önce Türkiye’ye göç eden akraba veya komşularının yoğun olduğu bölgelere kendi imkanları ile yerleşirken bir bölümü de devlet tarafından 14 il merkezi ile 23 ilçe ve beldede göçmen ailelerin parasal katkısı ve borçlandırılması esasına dayalı bir yöntemle yapılan toplam 21.438 konuta 5 yıllık süreç içinde yerleşmişlerdir. Sözkonusu konutlar kentlerin dışında siteler olarak planlanmıştır (Köy Hizm.).
YUGOSLAVYA’DAN GÖÇLER
Yugoslavya’dan Türkiye’ye Cumhuriyet döneminde toplam77.431 ailye mensup olarak 305.158 kişi göç etmiştir. Bu ailelerden 1950 yılına kadar gelenlerden 14.494 kişi devlet tarafından iskan edilmiştir. Ailelerin diğer bölümü serbest göçmen olarak Türkiye’ye yerleşmişlerdir (Köy Hizm.Env. s.138).

Yugoslavya’dan yapılan göçün Yunanistan ve Bulgaristan’dan olduğu gibi politik zorlamalardan kaynaklanmadığı, göçün sosyo-ekonomik nedenlere dayandığı kabul edilmektedir (Arı, s.6).
ROMANYA’DAN GÖÇLER
Romanya’dan 19.865 aileye mensup 79.287 kişi 1923 - 49 yılları arasında iskanlı göçmen olarak Türkiye’ye gelmiştir. Ayrıca11.280 aileye mensup 43.271 kişide serbest göçmen olarak gelmiş ve daha önce gelen yakınlarının yerleştiği yerlere yerleşmişlerdir.

DİĞER ÜLKELERDEN GÖÇLER
Cumhuriyet döneminde Anadolu’ya Balkan ülkeleri dışında özellikle, müslüman olan veya Türk Dil grubuna bağlı olan ülkelerden iskanlı ve serbset göçmen olarak göç eden ailelerde olmuştur. Örneğin Türkistan’dan toplam 695 ailede 2.194 nüfus iskanlı, 214 ailede 684 nüfus serbest göçmen olarak, Afganistan’dan 1.006 ailede 4.163 nüfus iskanlı göçmen olarak gelmişler ve özellikle İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kırsal ve kentsel kesimde yerleştirilmişlerdir (Köy Hizm.Env. s. 140).
Türkiye’ye son göç 1993 yılında olmuş ve Rusya’da yaşayan 150 Ahıska Türk ailesi iskanlı göçmen olarak getirilmiştir. Iğdır ilinde yapılmakta olan konutlara yerleştirilmeleri planlanmaktadır. (Kaynak:Filiz Doğanay, Devlet Planlama Teşkilatı)
DOĞU TÜRKİSTAN’DAN GÖÇLER
Doğu Türkistan adıyla bilinen Çin Halk Cumhuriyeti yönetimi altındaki Uygur Özerk Bölgesi’nden 1951 yılında yapılan vaki müracaatlar üzerine Türk Hükümetince alınan 13.03.1952 tarih ve 3-14595 sayılı Heyedi Vekile kararı ile 1853 Doğu Türkistanlı iskanlı göçmen olarak Türkiye’ye kabul edilmişlerdir. Bunun dışında aynı tarihlerde Hindistan, Pakistan ve Suudi Arabistan üzerinden 500 Doğu Türkistanlı da serbest göçmen olarak kendi imkanlarıyla Türkiye’ye gelmişlerdir. İskanlı göçmenlerden 160 hane Niğde’ye, 63 hane Konya’ya, 100 hane Kayseri’ye, 56 hane Aksaray’a ve 150 hane Manisa Salihli’ye yerleştirilmişlerdir. İskanlı göçmenlere hane başına iki odalı birer ev ve nüfus başına 20 dönümden 30 dönüme kadar arazi dağıtılmıştır. Bu göçmenlerin bir çoğu bugün İstanbul’da bilhassa Zeytinburnu ve Güneşliköy’de ikamet etmektedirler.
1966’da ve 1979 yıllarında Afganistan üzerinden Doğu Türkistanlılar (90 hane) iskanlı göçmen olarak kabul edilmiş, bunlar da Kayseri ve İstanbul’a yerleştirilmişlerdir. Ayrıca 1982 yılında Afganistan-Çin sınırındaki Pamir yaylasından Doğu Türkistan kökenli Rahmankul Han’a bağlı 1.150 Kırgız Türkü iskanlı göçmen olarak kabul edilmiş ve Van’ın Erciş ilçesine bağlı Ulu Pamir köyüne yerleştirilmişlerdir. Bugün Türkiye’de yaklaşık 30.000 kadar Doğu Türkistan kökenli göçmen yaşamaktadır. (Kaynak:İsmail Cengiz)
KIBRIS’TAN GÖÇLER
1570'te Osmanlı idaresine geçen Kıbrıs'a, Anadolu'nun güney vilayetlerinden 50-60 bin Türk yerleştirildi. Böylece, adanın nüfusu 200 000'e çıktı. Ada, İngilizlere kiralanınca (1878), buradaki Türk halkı, Anadolu'ya göç etmeğe başladı. Bu göçlerle 15 000 kişi Anadolu'ya geldi. Lozan antlaşmasıyla ada İngilizlere bırakılınca, göçler daha da hızlandı ve 24 000 kişi Türkiye'ye geldi. 1878'den itibaren göç edenlerin sayısı 70 000'i buldu. Gelenlerin çoğu Ankara, İstanbul ve İzmir'e yerleştirildi.
IRAK VE SURİYE’DEN GÖÇLER
Suriye Türkleri, ferdi kaçışların dışında, 1945, 1951, 1953 ve 1967 yıllarında Türkiye’ye toplu olarak göçmüşlerdir. Sayıları kesin bilinmeyen bu göçmenler, Kırıkhan, İskenderun ve Adana’ya yerleştirilmişler ve 1977’de Kırıkhan ve 1994 ise, İskenderun’da Bayir-Bucak Türkleri Yardımlaşma Derneğini kurmuşlardır.

Dünya üzerindeki Boğazlar ve Kanallar

2008-10-28T23:22:00.001+02:00

Dünya üzerindeki Boğazlar ve Kanallar

İstanbul Boğazı

İstanbul Boğazı, Karadeniz'le Marmara Denizi'ni birleştiren su yoluna verilen isim. İstanbul'un Rumeli (Avrupa) ve Anadolu (Asya) yakalarını birbirinden ayırır. Uzunluğu düz olarak 30 kilometredir. Girinti ve çıkıntılar hesaba katılınca kıyıların uzunluğu ortaya çıkar. Rumeli yakasında Rumeli Feneri'nden Haliç kıyılarını dolaşarak Ahırkapı Fenerine kadar 55 kilometre, Anadolu yakasında Anadolu Feneriyle Kızkulesi arası 35 kilometre, Selimiye önündeki Kayak Burnu' na kadar 36 kilometredir. Boğazın en geniş yeri Anadolu Feneri ile Rumeli Feneri arasında 3600 metre, en derin yeri Anadolu Hisarı ile Rumeli Hisarı arasında 760 metredir. Boğaz'ın en dar yeri Bebek'le Kandilli arasında 120 metredir.

İstanbul Boğazı'nda su yüzünde Karadeniz'den Marmara'ya, su altında Marmara'dan Karadeniz'e akıntılar vardır. Su yüzeyinde yer yer ters akıntılar da görülür.

İstanbul boğazı üzerinde 1973 yılında açılan 1073 m. boyundaki Boğaziçi Köprüsü ve 1986'da açılan 1090 m. boyundaki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü iki yakayı birbirine bağlamaktadır. Boğazı alttan geçecek Marmara projesinin 2008'de tamamlanması beklenmektedir.

Çanakkale Boğazı

Çanakkale Boğazı, Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan boğazlardan birisidir.

Asya ile Avrupa kıtalarının birbirine bağlayan boğazda köprü yoktur. Kıtalar arasında ulaşım feribotlarla sağlanır. En derin noktasının derinliği 167 metre olan boğazın ortalama derinliği 65 metredir. Çanakkale Boğazı Birinci Dünya Savaşı'nda tarihte ender rastlanan bir savaşa ev sahipliği yapmış; bu savaş sonucunda toplam 150,000 kişi hayatını kaybetmiş; savaşın sonucunda Çanakkale Geçilmez sözü Dünya'ya ispatlanmıştır.

Cebelitarık Boğazı

Cebelitarık Boğazı, (İngilizce Strait of Gibraltar), Akdeniz ile Atlas Okyanusu'nu birleştiren 60 km uzunluğunda ve 44 km genişliğindeki boğaz.

Derin bir boğaz olan Cebelitarık'ın en sığ yeri 324 metredir. Boğazın yüzünde batıdan doğuya doğru giden kuvvetli bir akıntı vardır. Boğazın iki kıyısı da sarp ve kayalıktır.

İklimi

Akdeniz iklimi, kışlar ılıman ve yazlar sıcak geçer.

Arazi yapısı

Kıyıdaki dar alçak araziler Cebelitarık Kayası ile çevrilidirler.

Deniz seviyesinden yüksekliği

•en alçak noktası: Akdeniz 0 m;

•en yüksek noktası: Cebelitarık Kayası 426 m.

Babü'l Mendep

Babü'l Mendep Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan boğazın adıdır. Boğaz aynı zamanda Afrika ile Arap Yarımadası'nı birbirinden ayırır. Kuzeydoğu kıyısında Yemen, güneybatı kıyısında ise Cibuti yeralır.

Bering Boğazı

Bering Boğazı, Asya 'nın en doğu noktası (169° 44' W) ile Amerika 'nın en batı (168° 05' W) arasında bir boğaz. Rusya ile ABD 'yi (Alaska) ayırır.

Boğaz, ve güneyinde bulunan Bering Denizi, ismini 1728 yılında boğazdan geçen Danimarkalı kaşif Vitus Bering'den alır

Macellan Boğazı

Macellan Boğazı, Güney Amerika'nın en güneyinde Atlas Okyanusu'nu Büyük Okyanus'una bağlayan boğaz. Ana kıta ile Tierra del Fuego Takımadaları'nı ayırır. Bu takımadalar, Arjantin ve Şili arasında paylaşılmıştır. Macellan Boğazı'nın uzunluğu 686 km, genişliği 4 ila 37 km'dir. Boğaz, 1520 yılında Magellan tarafından keşfedildiği için bu isimle anılmaktadır. Sis ve rüzgâr sebebiyle geçilmesi zordur. Boğaz üzerindeki en büyük liman, Punta Arenas'tır.

Macellan Boğazı, Panama Kanalı'nın inşaasından önce çok büyük öneme sahip olsa da, hâlâ birçok gemi tarafından kullanılır. Fırtınalı güney kuşağında yer alan boğaz, tehlikeli bir su yolu olarak kabul edilir. Su seviyesindeki gelgitden oluşan oluşan farklılıklar, Patagonya'da hüküm süren kuvvetli rüzgârlar, kuvvetli akıntı ve dalgalara yol açar.

Beagle Kanalı

Beagle Kanalı, Güney Amerika'da Ateş Toprakları'nın güneyinde doğal bir boğazdır.

Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus'u birbirine bağlar. 1881 yılından beri Arjantin ile Şili sınırının bir bölümünü oluşturur. Kanal ismini, 1835 yılında burayı keşfeden Robert FitzRoy'un kaptanlığını yaptığı araştırma gemisi HMS Beagle'dan alır. Kanalın kuzey kıyısında kimilerince Dünya'nın en güneydeki şehri Ushuaia bulunur. Güney sahil hattında ise Şili askeri üssü Puerto Williams vardır.

Beagle Kanalı 1978 yılında Şili ve Arjantin arasında gerginlik sebebi olmuş, nihayi çözüm 1985 yılında Vatikan'ın araya girmesiyle bulunmuştur

Cook Boğazı

Cook Boğazı, (Cook Strait) Yeni Zelanda 'da bir boğaz. Kuzey Adası 'nı Güney Adası 'ndan ayırır.

Boğazın genişliği 35 km dir. Cook Boğazı kıyısında , Yeni Zelanda'nın başkenti Wellington bulunur. Buradan Güney Adası'ndaki Picton ve Nelson'a arabalı-trenli feribot bağlantısı mevcuttur. Wellington'dan Picton'a geçiş yaklaşık 3 saat sürerken hızlı feribot "The Lynx" ile bu sefer 2 saat 15 dakika sürer.

Cook Boğazı, Dünya'nın en fırtınalı deniz bölgelerinden biridir. Boğaz, 1769'da James Cook tarafından keşfedilir ve geçilir.

Hürmüz Boğazı

Hürmüz Boğazı Umman Körfezi ile Basra Körfezi'nin arasındadır. Boğazın kuzey kıyısında İran, güney kıyısında ise Umman toprakları bulunur.

Otranto Boğazı

Otranto Boğazı, Adriyatik Denizini İyon Denizi'ne bağlayan boğaz. Boğaz ismini İtalya'nın Otranto şehrinden almıştır.

Otranto Boğazı, I. Dünya Savaşı sırasında stratejik bir öneme sahipti. İtalya, Fransa ve İngiltere donanması bu boğazı Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun donanmasına kapatarak onların Akdeniz'e girişini engelledi. Böylece Avusturya-Macaristan İmprtorluğunun donanması savaş dışı kaldı.

Sicilya Boğazı

Sicilya Boğazı Akdeniz'de Sicilya ile Tunus arasındaki boğaza verilen addır.

Genişliği yaklaşık 160 kilometredir. Boğazın derinlerinde akıntı doğudan batıya doğrudur. Yüzeye yakın seviyelerde ise ters yöndedir.

Süveyş Kanalı

Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan yapay suyoludur. Sina Yarımadası'nın batısındadır. 163 kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde 300 metre genişliğindedir. Kanal, Afrika çevresinde dolaşmaya gerek kalmadan Asya ile Avrupa arasında deniz taşımacılığı yapılmasını sağlar.

Dünya'nın önemli kanallarından birisi arasında yer alır.Eski gemiciler ticarette çok uzun yol ve mesafe kat ettikleri için böyle bir kanal yapma gereksiniminde bulunmuşlardır.Süveyş Kanalı'nın açılmasında Osmanlı İmparatorluğu'nun da büyük önemi vardır. Mısır topraklarında bulunan ve Akdeniz ile Kızıldeniz'i birleştiren 161 km uzunluğunda yapay suyolu. Kanalın genişliği 70-125 m arasında değişmektedir. Derinliği 11-12 m'dir. Su kesimi 10,36 m'den fazla olan gemiler kanaldan geçemez. 1951 yılında trafiği kolaylaştırmak amacıyla el-Kantara ile el-Firdan arasında 13,5 km lik bir yan geçit açılmıştır.

Eskimo Evleri

2008-10-28T22:59:00.001+02:00

Eskimolar Evlerini Nasıl Yaparlar?

Eskimolar adına igloo denen buzdan evler yaparlar. Bu evlerin yalıtımı çok önemlidir. Ana yapıyı oluşturan buz bloklarının arası karla sıvanarak tıkanır. İyi bir igloonun kapısı da yer üstünde olmaz. İçeri girip çıkarken kapının açılıp kapanması, içerdeki sıcak havanın dışarı kaçmasına soğuk havanın içeri dolmasına neden olur. Bundan dolayı buzdan bir ev yapılırken önce geçici bir kapı yapılır ve evden içeri girilir. Asıl kapı evin altındaki kar kazılarak yeraltından geçirilen kapıdır. Bu sayede buz evin yalıtımı tamamlanır. Buzdan ev elbette ki bizim ölçülerimizde sıcacık değilse de, bu sayede oldukça elverişli bir ısıya gelir.

Eskimolar Evlerini Nasıl Isıtırlar?

Eskimoların evleri küçücüktür ama sıcacıktır. Bembeyaz büyük bir kutu gibi gözükür.

Eskimoların evleri sanıldığı aksine içleri 10 derecedir ve giysilerinizi kurutabilirsiniz ve sandığınızdan oldukça geniştir içerde yağla çalışan gaz lambası kullanılır ve bununla yemek pişirilir, hayvan postlarından oluşmuş oturma yeri vardır, içeri bir tünelden girilir ve igloo yerden derindedir bundan dolayı içerde iki büklüm kalmazsınız

İngilizce "Eskimo evi". "iglu" diye okunur. Kardan buzdan oyulur.

Kardan evlerin duvarları, yine kardan yapılan kalıplarla örülmüştür. Bu kalıplar, kar tanecikleri ve bu tanecikler arasında bulunan hava dolu gözeneklerden meydana gelir. Öyle ki kar kalıplarının yapısının büyük bir kısmının hava dolu gözeneklerden meydana geldiğini söyleyebiliriz. Durgun havanın ısı iletimi, katı maddelerin ısı iletiminden daha düşüktür. Bu şekilde gözenekli yapıya sahip cisimlerin ısı iletimlerinin zayıf olması beklenir. Kışın giydiğimiz yünlü elbiselerimiz, binalarda kullanılan kiremitler ve yalıtım malzemeleri bu tür gözenekli yapılara örnek verilebilir. Dışarıdan içeriye ve içeriden dışarıya ısı geçişini zorlaştıran bu sistem sayesinde kardan evlerde yakılan küçük bir ateş bile dışarıdaki dondurucu soğuğa karşı Eskimoların korunmasında yeterli olur

ESKİMOLARIN EVLERİ

Kuzey Kutup bölgesinde yaşayan Eskimoların yaşadığı kar kulübeleri yada kar evlerine “igloo” adı verilir. Bu evlere kutup evi de denebilir.

Eskimoların buzdan evleri, minicik olur, ici sicaktir, dişarda her ne kadar buz varsa da.beyazdir, kir gosterebilir.kucuktur, toplamasi kolaydir.

kapisi yer seviyesinden asagiya kazilarak yapilir. alltan egilerek girilir.

Sertlesmiş karın bloklar halinde kesilip kubbe benzeri bir geometride birleştirilmesiyle olusturulan kapalı alan. Bu yapının dışarıdaki sıcaklık ne olursa olsun ic sıcaklığı arti dört derecede kalır. Dört derecenin soğuk olduğunu düşünenler için bir not, eskimoların yaşadığı cevrede disarisinin sicakligi uzun kis boyunca eksi yirminin ustune pek cikmaz sik sikda eksi otuz ve kirklari gorur.

Kuzey Kutbu Tundra Kuşağında yaşayan Laponlar, Samoyetler, Tunguzlar ve Eskimolar yazın ren geyiği derisinden yaptıkları çadırlarda yaşarlar

Davis Boğazı, Baffin Denizi, Smiyh, Kennedy ve Robenson boğazları ile güneydoğuda İzlanda'dan, kuzeydoğuda da Svalbard'dan ayrılan ada; kuzeyden güneye doğru uzanan bir kitle durumundadır. Kuzeyde Morris Jusup, güneyde Farvel burnu halk. Eskimolar, Amerika kıtasının kuzey kıyılarında, Grönland’da, Labradar,

Halk bir milleti oluşturan çeşitli toplumsal kesimlerden veya meslek gruplarından oluşan insan topluluğuna halk denir

Hudson Körfezi kıyılarında ve Sibirya’da bulunurlar. Eskimo ismi Abnaki yerlilerinden çıkmıştır. Eskimolar ise kendilerine “İniuit” veya “Yuit” demektedir. Günümüzde yaşayan Eskimolar 50.000’den fazla değildir.

Rusya Federasyonunun, Ural Dağlarından Pasifik Okyanusuna kadar uzanan topraklarına verilen isim. Sibirya, Kazakistan Cumhûriyeti ve Orta Asya’yı meydana getiren diğer cumhûriyetleri de ihtivâ eder. Yaklaşık olarak 13 milyon km2 lik bir yüzölçüme sâhiptir. Sibirya bölgesinde 30 milyon insan yaşar. Kuzeyinde, Kuzey Buz Denizi, doğusunda Pasifik Okyanusu, güneyinde Kazakistan, Moğolistan ve Mançurya ve batısında Ural Dağları bulunur.

Sibirya’da 2000,

Alaska’da 25.000, Mackenzie Nehri ile Kuzey Quuebek arasında 10.000 eskimo yaşar. Diğerleri muhtelif yerlere dağılmıştır.

Eskimoların Amerikalı yerlilere mi, yoksa Moğol ırkına mı dâhil oldukları belli değildir.

ABD’nin yüz ölçümü en büyük, nüfusu en az olan eyaletidir. Gerçekten de Türkiye’nin neredeyse iki katı büyüklüğündeki bu eyalette ancak Kütahya ilimizdeki kadar insan yaşar. Alaska sözcüğü, bu eyaletin yerli halklarından olan Aleutlar’ın dilinde “büyük ülke” anlamına gelir. Bu adı hak edecek kadar geniş bir alana yayılmış olan Alaska yüzey biçimleri açısından da büyük bir çeşitlilik gösterir. Kuzey Amerika’nın en büyük dağlarını ve çok geniş düzlükleri

Moğollara ait oldukları daha fazla zannedilmektedir. Boyları kısa (1.50-1.60 m), elleri, ayakları çok küçük, gövdeleri bacaklarına nazaran daha uzundur. Deri sarıya yakın, açık kahverengi arasındadır. Saçları siyah, gözleri siyah ve kahverengi ve çekiktir. Sakal ve bıyık hiç çıkmaz veya çok seyrek çıkar.

Moğolistan'ın yerli halkı. Doğu Asya kavimlerinden. Asıl yurtları Moğolistan’dır. Kısa zamanda Asya kıtasının büyük bir kısmına sâhip olup, yayıldılar.

Antarktika’da iki tip Eskimo vardır. Birisi yuvarlak yüzlü, diğeri Moğollar gibi düz yüzlüdür. Fiziki özelliklerine göre, dünyânın en farklı ırkına sahip topluluklardandır. Şişman sayılmazlar. Yüzlerinin genişliği ve kalın elbiseleri şişman gösterir. Son yıllarda diğer ırktan insanlarla bilhassa

Dünyanın beşinci büyük kıtası. Yüzölçümü 14.107.637 kilometrekaredir. Güney kutbu etrafında her tarafı karla kaplı, daima fırtınalı ve buz kütleleri ile çevrili bir kara parçasıdır. Antarktika, Ross ve Wendel deniz körfezleri ile Antarktika Yarımadası hariç ana hatlarıyle hemen hemen çember şeklindedir.

Kızılderililerle ve beyazlarla kaynaşmışlardır.

Eskimolar, deniz kıyılarını ve civarını tercih ederler. Kıyıdan nadiren 40-150 km uzaklaşırlar. Doğu-batı istikâmetinde 6000 km düz bir hatta yaşayan yegane yerli topluluklardır. Mesafenin bu kadar geniş olması ve basit yaşayışları sebebiyle dünyânın en az nüfus yoğunluğuna sahip toplum hâline gelmişlerdir. Lisanlarını ve adetlerini devam ettirmekteki titizlikleri, yaşamak için verdikleri mücadelenin sertliğine bağlanabilir.

Eskiden “kayak” adını verdikleri enteresan ve deriden kaplanmış tek kişilik kayıklarını avlanırken kullanırlardı. Sıçrayan dalgalardan korunmak için üzerlerine su geçirmez bir deri ceket giyerler. Kayık devrilse bile, elbiseleri sebebiyle yaralanmadan kurtulabilirler. Kanada’daki bâzı Eskimolar, Karibu’nun etini yer, derisini giyer, kemiklerinden av âleti yaparlar.

Kardan kesilmiş

Amerika’nın yerli halkına ortak olarak verilmiş olan Kırmızı Hintliler (Red Indians) adı yanlıştır ; bu ad onlara İspanyollar tarafından verilmiştir . Zira [[İspanyollar]] Amerika’ya geldikleri zaman Hindistan’a ulaştıklarını zannetmişlerdi. Kırmızı Hintli (Red İndian) terimi de doğru değildir. Avrupalılar Yeni Dünyaya çıktıkları zaman vücutları kırmızı boyalı insanlarla karşılaşmışlardı. Bu, bazı törenlerde onların adetiydi. Amerika yerlilerinin derileri sarımtırak beyaz ve esmerdir, fakat hiçbir zaman kırmızı değildir.

İgolalardan başka, bâzı evlerin üstlerini molozla örterler. Diğer insanlarla olan münâsebetleri sebebiyle, pek nâdir de olsa bâzı yerlerde muntazam evlerde yaşarlar.

Şamanizme inanırlar. Amerika ve

Bütün dinlerin çıkış kaynağı olarak kabul edilen Şamanizm‘in kökenleri İÖ 50 binli yıllara kadar dayanır. Doğaya tapınma, doğaya hükmeden (yağmur, kar, güneş, fırtına, rüzgar) güçlere tapınmayı temel alan bir inanç şeklidir. Çıkış merkezi Orta ve Kuzey Asya olarak bilinse de, Uzakdoğu’dan, Kuzey ve Güney Amerika’ya , hatta kıta Avusturalyası’na kadar çok geniş bir coğrafyaya yayılmış olan bu inanç biçimi Türkler’in de ilk dini olarak karşımıza çıkar. Bütün dünya coğrafyasında Şamanizm’e inanmış insanların bu dini uygulayış biçimi küçük farklılıklar gösterse de birbirine benzer çok fazla yanı vardır Avrupalılar bazı Eskimoları Hıristiyanlaştırmışlardır.

Avrasya olarak bilinen eski dünya kıtasının batısındaki büyük yarımada olan Avrupa, Sami dillerde Erep (yahut Irib) Güneşin Battığı taraf anlamına gelir. Fenikelilerden Yunanlılara geçen bu ad, Yunanca'da Europa olmuş ve Ege Denizi'ne göre batıda bulunan ülkelere bu ad verilmiştir.

Fok balığı ve bâzı balıkları avlarlar. Av âleti olarak eskiden kullandıkları en gelişmiş aletleri zıpkındır. Zıpkının ucu kemiktir. Köpeklerin bulunduğu, fok balıklarının nefes almak için kullandıkları deliklerin başında beklerler. Fok çıkar çıkmaz zıpkınlar veya bu delikler vâsıtasıyla balık avlarlardı.

Bugün kayaklar ve kayıklar yerlerini madenden yapılmış botlara ve motorlu deniz taşıtlarına terk etmiştir. Köpeklerin çektiği

Köpek Yaşadığı yerler: Evcil ve vahşi olarak dünyanın hemen hemen her yerinde. Özellikleri: Keskin koku alma ve işitme kabiliyetli etçil bir memeli. Sahibine bağlılığı ile şöhret bulmuştur. Ömrü: 15-20 yıl. Çeşitleri: Görünüş ve büyüklükleri farklı 100’den fazla köpek ırkı vardır. Çoban köpeği, av köpeği, buldog, polis köpeği, Saint Bernard köpekleri Ünlüdur.

Etçiller (Carnivora) takımının, köpekgiller familyasından bir memeli türü. Çok eski çağlardan beri evcilleştirilmiştir. Görünüş kızaklar yerlerini gemilere ve otomobillere bırakmıştır.

Kızak Kar ve buz üzerinde, insan ve eşya naklinde kullanılan tekerleksiz taşıt. Deniz araçlarının yapıldığı ve tamir edildiği tersanelerde gemilerin suya indirilmesi veya sudan çekilmesi için kullanılan tertibata da kızak denir. Kızağın ilk defa dünyanın neresinde ve kaç yıl önce kullanıldığına dair elde kesin bilgiler yoktur. Bazı kazılarda bulunanlardan kızakların yedi bin senelik mazisi olduğu tahmin edilmektedir. İlk önceleri yük taşımak için yapıldığı zannedilen kızaklar zamanla insaların Petrol bulunması dolayısıyla modern yollar yapılmış ve bir çok ekonomik yenilikler de böylece Eskimolar arasına girmiştir.

Ek bilgi

Petrol sözcüğü, Yunanca-Latince’de taş anlamına gelen "petra" ile yağ anlamına gelen "oleum" sözcüklerinden oluşmuştur. Her dilde aynı anlamı taşımaz. Petrol deyince, yalnız belirli bir yakıtı [Benzin, Gazyağı, Dizel(motorin), Motor yağı, Fuel oil] değil, Doğal halde bulunan ve yeraltından çıkarılan HAM PETROL’Ü kastediyoruz. Petrol bir takım hidro karbonların karışımından meydana gelmiş olup, muayyen bir kimyevi bileşimi yoktur.

Artik Okyanus kıyısını Asya’nın kuzey-doğusundan Grönland’a kadar işgal eden Eskimolar kendilerini çevreleyen topluluklardan çok farklıdırlar ve fizik tipleri kadar kutup hayatına uymuş medeniyetlerle de karakterlenirler, ırk ve etni burada gerçekten birlikte görülmektedir.

“ Eskimoların boyları doğudan batıya doğru kısalmakta ve 1m. 58 ile 1m. 64 arası değişmektedir. Ortanın altındadırlar. Vücut tıknaz ve kuvvetli bir yapıdadır . Kollar ve bacaklar nisbeten kısadır, eller ve ayaklar küçüktür. Deri rengi sarımtırak esmerdir ve Mongol lekesi (Doğumda vücudun herhangi bir bölgesinde bulunan koyu leke, Mongol ırklarında genellikle görünür) çocuklarda aşağı yukarı sabit bir şekilde bulunur”.

Baş karakteristik bir yapıya sahiptir. Uzun ve çok yüksektir. Yüz kitlevidir, önden bakıldığında beş köşeli bir şekil gösterir. Bu çenelerin çok geniş olması ve elmacık kemiklerinin gelişmiş olmasından ileri gelmektedir Mongollarda olduğu gibi elmacık kemikleri bunlarda da ileri doğru çıkıntı yapmaktadır. Burun orta derecede geniş ve oldukça tümsektir. Mongol pilisi (üst göz kapağından alt göz kapağına kadar uzanan perdemsi uzantı) bunlarda çoğunlukla görülür. Saçlar siyah ve serttir, gözler kahve rengidir. Eskiden fizyolojik bakımdan 0 kan grubunun Eskimolarda diğer kan gruplarından daha yüksek bir nispette bulunduğu hatta saf ırktan kişiler arasında yalnız 0 kan gurubunun var olduğu zannediliyordu. Sonradan yapılan araştırmalar bu fikri doğrulamamıştır. Melezleşmemiş kabilelerde A grubunun sayısı hemen hemen 0 kan gurubu kadar çoktur.

Eskimoların bugün yaşadıkları alan çok geniştir, Kuzey Amerika’nın bütün kuzey kıyısı, artik adalar grubu ve Groeland buraya dahil olup batıda Sibirya’da sonlanmaktadır. Bu alanın uzunluğu 9. 000 km dir :Fakat hayat şartlarının sertliği nedeniyle nüfus yoğunluğu çok azdır. 1934’te Eskimolar takriben 40.000 kişi kadardılar. Bunun 18.000 i Groeland 16.000 i Alaska’da yaşıyordu Bunların arasında kalan diğer bölgelerde bu miktar ancak 5.000 i bulmaktadır. Asya Eskimolarının ise sayısı ancak 1000 kadardır.

Bu ırkın fizik karakterleri bunları açık olarak sarı ırka bağlamaktadır. Onlardan yalnızca başlarının dolikosefal (uzun) oluşları ve burunlarının daha tümsek oluşlarıyla ayrılırlar. Bu iki karakterin bir dereceye kadar Orta-Asya Mongol ırkında görünür Hiç kuşkusuz Eskimo’ların Amerika’ya gelişleri Asya’dan gelen ve Amerika yerlilerini meydena getiren başlıca göç dalgalarından (Amerika yerlilerinin fizik tipi bugün birçok Çukçi ve Kamçadallarda bulunmaktadır) daha sonraki bir dalgaya karşılık gelmektedir Doğu ve Batı Eskimo’ları arasındaki fark ırkın spesializasyonunun (başın daha fazla uzaması, burnun daralması, boyun kısalması gibi. ) kaynak yerinden, yani Asya’dan, uzaklaştığı oranda arttığını göstermektedir.

İnternetten Yararlanılarak Derlenmiştir.

Dünya sandığımız kadar büyük mü?

2008-10-28T22:24:00.001+02:00

Siyasi ve Coğrafi Bölgeler

2008-10-05T01:53:00.002+03:00

COĞRAFİ BÖLGELERİN SİYASİ BÖLGELER OLARAK ALGILANMASI VE SONUÇLARI

Kelime olarak Bölge; sınırları, yönetimsel ya da ekonomik birliğe, toprak, iklim ve bitki özelliklerinin benzerliğine ya da üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasıdır. Mıntıka ya da mıntaka kelimesiyle eşanlamlıdır. Coğrafi Bölge ise; yeryüzünün doğal, beşeri ve ekonomik özelliklerine göre belirlenmiş bir bölümüdür. Böylece, Bölge kavramı; sözlük anlamı ile coğrafi tanımı birbiriyle özdeşleşmiş gibidir.

Siyasî; Arapça kökenli bir kelime olup, Siyasetle ilgili, siyasal, politik demektir. Siyasal; politika ile ilgili, siyasi, politik. Siyaset; politika, siyasa, devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüş veya anlayış demektir. Siyasi bölge ise; devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüşlerin; sınırları, yönetimsel ya da ekonomik birliğe, üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasına yansımasıdır.

Coğrafi bölge kavramını belirleyen kriterler; doğal, beşeri ve ekonomik özelliklerin tümünü içermektedir. Siyasi bölge kavramını belirleyen kriterler ise; sadece yönetim, dil, din, kültür gibi beşeri özellikler yeterli olmaktadır. Coğrafi bölge kavramı içinde ülke veya güç birliğinden söz etmek mümkün değildir. Oysa Siyasi Bölge kavramı içerisinde, bir ülke veya güç birliği vardır. Bu nedenle coğrafi bölge ile siyasi bölge kavramları arasındaki en önemli fark, toprak parçası üzerinde bir ülke veya güç birliğinin olup veya olmamasıdır. Dolaysıyla, coğrafi bölge ile siyasi bölge kavramları, birbirinden çok farklı anlamlar içermektedir.

Türkiye’nin kalkınması coğrafi bölgeler bazında incelendiğinde, coğrafi bölgeler arasında büyük dengesizlikler olduğu görülmektedir. Coğrafi bölgeler arasındaki dengesizlik, bölge insanları tarafından devlet yönetimine karşı yanlış algılanmıştır. Zaman zaman coğrafi bölge kavramı, siyasi bölge kavramı olarak algılanmış ve bu yanlış algılama çok büyük sıkıntılar doğurmuştur.

Bu bildiride, Coğrafi Bölge ile Siyasi Bölge kavramları ayrıntılı bir şekilde incelenecek ve Türkiye’nin içinde bulunduğu sıkıntılara bilimsel yönden çözüm önerileri sunulacaktır.

Abstract

The conceptual meaning of region refers to an area of the earth’s surface whose boundaries can be determined by several different parameters such as similarities in physical (i.e., soil, climate and vegetation) or human (i.e., ethnic/cultural identities, economic activity) characteristics. A geographical region, on the other hand, is an area of the world with similarities in natural, human and economic characteristics. These two descriptions reveal that the conceptual and geographical definitions of region are very much alike if not inseparable.

The word “Siyasi” has an Arabic origin and means political. The word of “Siyasal” is related to politics. The word “Siyaset” means policy and a special opinion or understanding of a people regarding the organization and management of state affairs. A political region is a reflection of special opinions of a part of land whose boundaries are determined according to its managerial or economic characteristics and its people’s main ethnicity.

The criteria for determining the concept of geographical region includes determining the entire natural, human and economic characteristics. But, these criteria change when the concept of political region is applied. Human characteristics like management, language, religion and culture are enough for this purpose. It is not possible to talk about a country or political alliances within the concept of geographical region. However, there is a country or an alliance in the concept of political region. For this reason, the biggest difference between the concepts of geographical and political region is whether there is a country or a power unity on the land. As a result the concepts of geographical and political region have many distinct meanings different from each other.

Serious disparities are seen between geographical regions in Turkey. These disparities have been misunderstood by the people of the regions. The concept of geographical region was been equated with the concept of political region at times giving momentum to sectional disturbances.

In this paper, the concepts of geographical and political region will first be discussed and then solutions will be proposed to Turkey’s problems from a scientific perspective.

Keywords: Geographical Region, Political Region, The problems of Turkey

1.Giriş

Kelime olarak Bölge; sınırları, yönetimsel ya da ekonomik birliğe, toprak, iklim ve bitki özelliklerinin benzerliğine ya da üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasıdır (TDK, Türkçe Sözlük, 1998). Mıntıka ya da mıntaka kelimesiyle eşanlamlıdır.

Coğrafi bölge; yeryüzünün doğal, beşeri ve ekonomik özelliklerine göre belirlenmiş bir bölümüdür. Böylece, Bölge kavramı; sözlük anlamı ile coğrafi tanımı birbiriyle özdeşleşmiş gibidir.

Siyasî; Arapça kökenli bir kelime olup, Siyasetle ilgili, siyasal, politik demektir. Siyasal; politika ile ilgili, siyasi, politik. Siyaset; politika, siyasa, devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüş veya anlayış demektir. Siyasi bölge ise; devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüşlerin; sınırları, yönetimsel ya da ekonomik birliğe, üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasına yansımasıdır.

Coğrafi bölge kavramını belirleyen kriterler; doğal, beşeri ve ekonomik özelliklerin tümünü içermektedir. Siyasi bölge kavramını belirleyen kriterler ise; sadece yönetim, dil, din, kültür gibi beşeri özellikler yeterli olmaktadır. Coğrafi bölge kavramı içinde ülke veya güç birliğinden söz etmek mümkün değildir. Oysa Siyasi Bölge kavramı içerisinde, bir ülke veya güç birliği vardır. Bu nedenle coğrafi bölge ile siyasi bölge kavramları arasındaki en önemli fark, toprak parçası üzerinde bir ülke veya güç birliğinin olup veya olmamasıdır. Dolaysıyla, coğrafi bölge ile siyasi bölge kavramları, birbirinden çok farklı anlamlar içermektedir.

Bugün Türkiye kalkınmasına ağır aksak devam ettiriyor. Ancak bu kalkınma ülke geneli içindir. Ülkenin kalkınması coğrafi bölgeler bazında incelendiğinde, coğrafi bölgeler arasında büyük dengesizlikler olduğu açıkça görülmektedir. Marmara, Batı (Ege) ve kısmen Akdeniz bölgeleri kalkınmada büyük gelişmeler görülürken, Özellikle Doğu, Güneydoğu ve Karadeniz bölgelerinde kalkınmanın çok yavaş ve hatta gerileme olduğu anlaşılmaktadır. Kuşkusuz bu dengesizlik, başta devletin yatırımlarında dengesiz olmasından kaynaklanmıyor. Aksine devlet bütçesinin büyük bir kısmını Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin kalkınması için ayırıyor. Buna rağmen bu bölgeler kalkınamıyor. Bölgeler arasındaki dengesizlik sadece devlet sektörü için geçerli değildir. Bu çarpıklık özel sektör için de geçerlidir. Özel sektör, yatırımlarını maalesef ülke menfaatleri için değil, kısa günün kârı sayıp, kendi menfaatlerini ön planda tutmaktadır. Bu nedenle yatırımlarını plansız bir şekilde yapmaktadır.

Türkiye’nin kalkınması coğrafi bölgeler bazında incelendiğinde, coğrafi bölgeler arasında büyük dengesizlikler olduğu görülmektedir. Coğrafi bölgeler arasındaki dengesizlik, bölge insanları tarafından devlet yönetimine karşı yanlış algılanmıştır. Zaman zaman coğrafi bölge kavramı, siyasi bölge kavramı olarak algılanmış ve bu yanlış algılama çok büyük sıkıntılar doğurmuştur.

2. Bölge Kavramının Yanlış Algılanması

Osmanlı Devletinde idari taksimat eyalet ile başlar. Bu sistem içerisinden aşağıdan yukarıya doğru sıralama yapılırsa, köy, kaza, sancak ve Beylerbeylik şeklinde idari, askeri, bir taksimata tabi tutulmuştu. Beylerbeylik ilk dönemde bir tane idi ve bütün ordu işlerinden sorumlu olup hükümdardan sonra onun sözü geçerdi. Rumeli de fetihlerin genişlemesi üzerine, Anadolu ve Rumeli’nin bir beylerbeyi ile yürütülmesi sakıncalı görüldüğünden beylerbeylik Rumeli ve Anadolu olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Osmanlı Devleti genişledikçe ve zamanın şartlarına göre bu eyaletlerin sayısı artmıştır.

Tanzimat döneminde mülki taksimat, Eyalet ve Livalara (sancak) ayrılmıştır. Avrupa’da, Asya’da ve Afrika’da toplam 35 eyalet bulunmakta idi. Avrupa topraklarında 15 eyalet 42 liva, Asya topraklarında 17 Eyalet 83 liva ve Afrika topraklarında da 3 eyalet 17 liva vardı. Eyaletlerin toplamı 35, Livaların 142, kazaların 1320 idi (Karal, E.Z, 1983:128). 1839 Tanzimat fermanı ile mülki idari taksimatta önemli değişiklikler yapılmıştır. Mustafa Reşit Paşa’nın geliştirdiği bu teşebbüs başarılı olamamıştır. Ülkenin içinde bulunduğu anarşik ortamdan yararlanmak isteyen Batılı ülkeler 1856 Islahat fermanının bahane ederek Osmanlı İmparatorluğuna sürekli baskı yapmışlardır. Batılı Ülkeler, 1859 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa eyaletlerinde, devletlerarası bir komisyon marifetiyle bir tahkikat yapılmasını teklif ettiler. Dış baskılar ve içerdeki şartlar sonucunda Mülki taksimatta önemli değişiklikleri ihtiva eden 1864’ de bir Vilayet nizamnamesi yayınlanmıştır. 1864 vilayet nizamnâmesine göre eski eyalet, sancak ve diğer mülki üniteler üzerine yenileri kabul edilmiştir.

Vilayet, bir valinin faaliyette bulunacağı bölge olup, tamamıyla Fransızların teşkilatına benzemektedir. Mutasarrıf sancak veya Livanın başındadır. Kazalar Kaymakamların, nahiyeler de muhtarların idaresi altındadır. Ayrıca “Vilayet umumi meclisi, bulunacaktır. Bu meclis, her sancak tarafından seçilen ikisi Müslüman olan diğer ikisi Müslüman olmayan, üyelerden, valinin başkanlığında toplanmak suretiyle kurulacaktır. 1864 Vilayet nizamnamesi imparatorluğun her tarafına tatbike konulmamıştır. Bir deneme yapılmak suretiyle tecrübe kazanılmaya çalışılmıştır. Rusçuk, Vidin ve Niş eyaletleri birleştirilerek “Tuna Vilayeti” adı verilmiştir. 1865 yılında Tuna örnek alınarak yeni vilayetler kurulmuştur. 1867 ve 1876 yıllarında yeni bir vilayetler nizamnâmesi çıkarılmıştır.

Tanzimat döneminde geniş toprakları kapsayan eyaletler bölünerek, küçültülmüştür. Tüm bu çabalar, Osmanlı Devleti’nin ayakta kalmasında elbette bazı yararları olmuştur. Ancak Osmanlı Devletinin parçalanmasını engelleyememiştir. Çünkü, Müslüman olmayanlara bu dönemde sağlanan imkanlar, onlar tarafından yeterli görülmemiş, dış etkenlerinde devreye girmesiyle Devletten ayrılma girişimlerinin önü alınamamıştır (Çadırcı, M., 183,198) .

Osmanlı Devletinin zayıflamasını fırsat bilen eyaletler, birer birer bağımsız devlet olarak Osmanlı topraklarından ayrılmışlardır. Nitekim Osmanlı Eyalet haritası ile bugünkü harita incelendiğinde, eyalet sınırları ile bugünkü ülkelerin sınırları benzerlik göstermektedir.

Bölge ayrımının ülkenin yıkılmasına bir başka örnek; Sovyetler Birliği olmuştur. Lenin’in “Böl, parçala ve yut” direktifi doğrultusunda hâkimiyet sahasını genişletme çabaları, Stalin döneminde de devam etmiştir. Stalin, Sovyetler Birliği’ni daha kolay yönetmek için, 1936 yılında siyasi bir yapılanmaya gitmiştir. Coğrafi bölgelerin de göz önünde tutulduğu bu ayrım sonucunda, 1936 yılında kabul edilen kanuna göre; S.S.C.B., etnik temele ve toprak esasına dayalı olarak, 11 Sovyet Sosyalist Cumhuriyet, 17 Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyet, 6 Muhtar Arazi, 10 Milli Arazi ve 19 Eyaletten teşekkül etmiştir.1985 yılında Gorbaçov iktidarından sonra başlayan Glastnost ve Perestroyka ile başlayıp 6 yıl süren reformların ardından 1991 yılının sonunda Sovyetler Birliği resmen dağılmıştır. Bu dağılmadan sonra ortaya çıkan Bağımsız Devletlerin haritası ile Stalin’in 1936 Anayasasında çizdiği Sovyetler Birliği haritası benzerlik göstermektedir.

Dünyada bugün için bölge kavramının en fazla yanlış algılandığı coğrafya Ortadoğu’dur. Ortadoğu kelimesi başlı başına bir sorundur. Batılı ülkeler (özellikle İngiltere), 16.yüzyıldan itibaren Hindistan ve Çin’in zenginliklerine kavuşmak için yeni yollar aramaya başladılar. Doğu Avrupa üzerinden veya Afrika’nın güneyini dolaşarak yeni yollar keşfettiler. Ancak keşfedilen bu yollar çok uzak ve zahmetli idi. En kestirme yollar ise, Osmanlı toprakları üzerinden geçiyordu. İngilizler, seyahatleri sırasında, Hindistan ve Çin ülkelerine “Uzakdoğu” adını verdiler. Osmanlı ülkelerine ise, daha yakın olduğu için “Yakındoğu (Near East)” tabirini kullandılar. 1889’da, Süveyş Kanalı’nın hizmete açılmasıyla, deniz ticaretinde büyük değişmeler yaşandı. Çünkü, Avrupa-Hindistan-Çin denizyolu oldukça kısalmıştı. Yeni açılan bu yol (Akdeniz-Kızıldeniz-Hint Okyanusu) Arap yarımadasının kıyısında bulunan limanların önemini artırdı. İngilizler; Osmanlı İmparatorluğunun hâkimiyeti altında kalmayan Arabistan yarımadasının güney kıyılarını adım adım işgâl ettiler. Bu arada, Yakındoğu terimine karşılık, yeni hedef belirlemeleri yapmak için, bölgeye “Ortadoğu ( The Middle East)” adını verdiler. Lansdowne, 1903 yılının mayıs ayında, İngiliz Parlamentosu’nda yapılan bir görüşme sırasında, tüm dünya ülkelerine önemli ikazda bulunmuş ve şöyle demiştir; “Basra körfezinde başka bir gücün deniz üssü veya ileri karakol kurması İngiltere’nin menfaatleri açısından büyük bir tehdit saymalıyız ve buna karşı bütün gücümüzle direnmeliyiz.” Nitekim Ortadoğu kısa sürede tamamen Osmanlı Hâkimiyetinden çıkarılmış ve güçlü devletlerin paylaşım alanı olmuştur.

Gerçekten bugün dünya gündeminden hiç düşmeyen bu bölge; siyasal yönden son derece duyarlı bir bölgeyi kapsamaktadır. Bu duyarlılığını, bir bakıma içinde barındırdığı farklı tabii görünüşün, insan üzerine yansımasından ve son asırda ise buna mevcut ekonomik zenginliklere bir yenisinin (petrol) eklenmesinden alır. Zaten 20. asrın başlarındaki bölgenin siyasi yapılanmasındaki en büyük etken petrol olmuştur. Sanayi devrimini gerçekleştirmiş olan Batılı Ülkeler; önemli bir sanayi hammaddesi ve girdisi olan petrolün, en bol miktarda Ortadoğu bölgesinde bulunduğunu tespit edince, gözlerini bu bölgeye çevirmişlerdir. İşte, bütün dikkatleri üzerinde toplayan Ortadoğu bölgesi, 20. yüzyılda tüm siyasi olayların odak noktası haline gelmiştir.

Ortadoğu coğrafyasında bugün için, bölünmeler devam etmektedir. Bugün için sayıları 18’i bulan ülkelerin her biri çok sayıda bölgeye ayrılarak parçalanmak istenmektedir.

Irak içinde Basra çevresinde güneyde bir Şii bölgesi, kuzeyde Musul çevresinde bir Kürt bölgesi ve ortada Bağdat çevresinde bir Sünni bölgesi olarak üçe bölünmesi hedeflenmektedir. Irak işgalinin esas amacı da budur. Bir Irak devletinden üç Irak devleti oluşturulacak ve her üç ülkenin sahip olduğu zengin petrol ve diğer zenginlikleri daha kolay sömürülecektir.

Lübnan, beş bölgeye bölünecektir. Bu bölgeler, bir Maruni- Hıristiyan bölgeyi, bir Müslüman bölgesini, bir Dürzi bölgesini ve bir Şii bölgesiyle Haddad’in milisleri aracılığıyla İsrail’in denetimi altındaki bölgeyi içerecektir. Bu bölgeler, sırası geldiğinde özerklik kazanacak ve bir Lübnan’dan beş ayrı devlet ortaya çıkarılacaktır.

Suriye etnik yapısına uygun olarak, dört bölgeye ayrılacak ve bunların her biri devlet haline gelecektir. Kurulması planlanan devletler; Kıyıda bir Şii Alevi devleti, Halep bölgesinde bir Sünni devleti, Şam’da buna düşman bir başka Sünni devleti ve Havran, kuzey Ürdün ve Golan’da bir Dürzi devleti’dir.

Mısır’ı farklı coğrafi bölgelere ayırmak ve parçalamak; İsrail’in 1980’lerde batı cephesinde güttüğü başlıca siyasi hedeftir. Dünyanın süper güçleri, İsrail’in daha da güçlenmesi için, Mısır’ı bölme planları yapmaktadırlar. İsrail uzun vadede, ekonomik açıdan olsun, enerji rezervi olarak olsun, stratejik öneme sahip olan Sina üzerinde denetimi yeniden sağlamak için Mısır devletinin yenilecek lokmalara bölünmesi gerekmektedir. Mısır’da ülke genelinde çoğunluğu oluşturan Sünni Müslüman Araplar’a karşılık Yukarı Mısır’da yedi milyonluk güçlü bir Hıristiyan azınlık yaşamaktadır. Bunların hepsi kendi devletlerini kurmak isteyeceklerdir ve bu da Mısır’da ikinci bir “Hıristiyan Lübnan” yaratacaktır. Yukarı Mısır’da, çok sınırlı güce sahip ve merkezi hükümetten yoksun bir takım zayıf devletlerin yanında bir Hıristiyan Kopt Devleti kurulması planlanmaktadır. Mısır birden çok iktidar odağına bölünmüştür.

Eğer Mısır parçalanıp küçük devletlere bölünürse, Libya, Sudan ve hatta daha uzaktaki devletler de bugünkü biçimleriyle varlıklarını sürdüremeyip Mısır’ı izleyeceklerdir. Bugün Müslüman Arap dünyasındaki en parçalanmış devlet olan Sudan, birbirine düşman dört gruptan oluşur. Bunlar; Arap olmayan Afrikalılar, paganlar, Hıristiyanlar ve bunların oluşturduğu çoğunluk üzerinde bir azınlık egemenliği kurmuş olan Sünni Müslüman Araplardır. Bunların yaşadıkları coğrafyaların sınırları çizilmiş ve farklı bölgeler oluşturulmuştur.

İsrail, Filistin’i kuşatma altındaki bölgelere ayırmak ve bu bölgeler arasına Yahudi yerleşimciler yerleştirmek suretiyle muhtemel Filistin devletinin toprak bütünlüğünü engellemek istemektedir. Örneğin Gazze ve Eriha, İsrail denetimindeki kilometrelerce toprak ile birbirinden ayrılmıştır. Ayrıca Gazze ve Batı Şeria’da yasadışı Yahudi yerleşimcilerin toplam sayılarını 195.000’e çıkarmıştır. Yahudi yerleşimcilerin sayısı bu şekilde Filistin bölgelerinde çığ gibi artarken, beş milyon Filistinli mülteci çok zor şartlar altında her türlü mahrumiyet içerisinde yaşam mücadelesi vermektedir.

3. Türkiye’nin Coğrafi Bölgelere Ayrılması

1941 yılında Ankara’da yapılmış olan Birinci Coğrafya Kongresinde alınan kararlar sonucunda, Türkiye; 7 coğrafi bölge ve 21 bölüme ayrılmıştır. Ayrıca o yıllardan bugüne kadar yapılan coğrafi araştırmalar sonucunda, Türkiye’de çok sayıda yöre ve alt yöre tespit edilmiştir. Birinci Coğrafya Kongresi kitabında, Türkiye Coğrafi Bölgeleri hakkında çok ayrıntılı bilgiler sunulmuştur. Ancak kitabın 80 -82. sayfalarında, bu konuda özlü bilgilere rastlanmaktadır (Birinci Coğrafya Kongresi, 1941).

Türkiye coğrafyası komisyonu tarafından kongreye verilen rapor giriş paragrafları şöyledir; Memleketimizde coğrafi bölgeler tespit etmek işini üzerine almış olan Türkiye Coğrafyası Komisyonu, umumi içtimalarında bu bölgeleri tayin için gözönünde tutulması gerekli görülen esaslar üzerinde uzun münakaşalar ve fikir teatisinde bulunduktan sonra bölge hudutlarını büyük mikyaslı bir harita üzerinde çizmek ve bölgelere isim vermek üzere kendi aralarında dört kişilik bir komite seçmiştir. Profesör İbrahim Hakkı Akyol, Besim Darkot, Herbert Louis ve H. Sadi Selen'den mürekkep olan bu komite, Türkiye’de ayrılan yedi coğrafi mıntakanın sahasını harita üzerinde tespit etmiş ve bunlara isimler vermiş, sonra bu mıntakaları bir takım tali kısımlara ayırmıştır. Meydana getirilen taslak, komisyonda yeni müzakerelere mevzu olmuş, neticede, ilişik harita üzerinde görülen bölgeler tespit edilmiştir. Büyük coğrafi mıntakalar, ilkokul coğrafya derslerinde kullanılabileceği gibi daha küçük bölgelerde orta tahsil seviyesine hitap etmektedir. Şunu söylemiye hacet yoktur ki, daha vazıh hudutlarla tahdit edilmiş ve daha muvafık bir şekilde isimlendirilmiş, daha küçük sahalı bölgeler tefrikı hususunda ötedenberi uğraşmakta bulunan ilim adamlarının mesaisi son hedefine varmış sayılmaz. Bugün kongreye sunulan eserin gerek Türkiye’ye ait yerli ve ecnebi coğrafya kitaplarında, gerekse okullarımızın coğrafya tedrisatında görülen karışıklıkları ortadan kaldıracak, bu sahada insicam ve ahenk temin edecek pratik bir netice gibi telakki edilmesi mümkündür.

Coğrafi bölgeler, avarızı gösteren bir harita üzerinde renkli çizgilerle tahdit edilmiştir. Yedi coğrafi mıntakanın hudutları kalın bir kırmızı çizgi ile çizilmiş, tali bölgeler ise bunların içinde biraz daha ince mavi çizgilerle sınırlanmıştır. Ayrıca komisyonumuz kesik mavi çizgiler kullanarak bazı bölgeler içinde hususi karakter arzeden üçüncü dereceden bölgeler tesbit etmiştir.

Coğrafi bölgeler tesbit edilirken memleketimizin umumi şekli, avarızının hakim çizgileri, arazisinin bünyesi, iklimi, nebati örtüsü gibi fiziki amillerle beraber nüfusun dağılışı, iktisadi faaliyetlerin nev'i ve şiddeti gibi beşeri amiller de gözönünde tutulmuştur.

Umumi şekli bakımından, kütlevi olan memleketimizin üç yüzünü denize dayanmış, diğer birisi ile Asya kıtasına birleşmiş ve bir ucunda da Avrupa kıtasına temel atmış dört köşeli bir yapı meydana getirdiği görülür. Bu yapının şimal ve cenup kenarı boyunca uzanan doğu-batı istikametli dağ sıraları, Türkiye avarızının hakim çizgilerini meydana getirirler. Umumiyetle, üçüncü zamana ait Alp iltivalarının şimal ve cenup kanatlarına ait unsurlardan mürekkep olan bu dağ sıraları, memleketin orta kısmında iç Anadolunun az arızalı yüksek düzlükleri ile biribirinden ayrılmış iken doğuya doğru biribirlerine yaklaşır, sıkışır ve yükselirler; batıda ise yine biribirlerine yaklaşmak temayülü gosterirlerse de mütemadi sıralar meydana getirmeyip yalnız iç Anadolu ile Ege kıyıları arasında bir eşik teşkil ederler. Avarızın bu hakim çizgileri iklim, nebati örtü, beşeri hayat, iktisadi faaliyetler üzerine büyük tesirler yaptığı gibi, daha ilk hamlede memleketin şimal ve cenup cihetinde şerit halinde iki dağlık kenar, doğuda yüksek bir ülke, batıda Egeye doğru açılan bir saha ve ortada dahili bir kısım gibi bazı coğrafi bölgeler seçilmesine imkan verir. Avarızın meydana getirdiği bu ayrılıkların iklimden itibaren bütün diğer coğrafi şartlar üzerine bariz tesirler yapacağı aşikardır; binaenaleyh, iklim şartlariyle beraber orman ve step gibi nebati toplulukların yayılışı, nüfus kesafeti, iskan şekli, iktisadi faaliyetler ve münakale imkanları da hesaba katılınca yukarıda da mevcudiyetleri sezilen coğrafi bölgelere daha sarih hudutlar çizmek imkanı hasıl olur. Bütün bu şartlar gözönüne alınarak ayrılmış bulunan bölgelerin mütebariz ve kolay anlaşılır bir takım karakterlere sahip olması icap eder. Şu noktayı da kaydetmek lazımgelir ki, bir coğrafi bölgenin “vasati halini” ifade eden bu karakterler, komşu bölgelere geçerken tedricen değişirler: Bunun için, bölge sınırlarını ne cezri ayrılıklar tesbit eden çizgiler, ne de idari taksimatı ayıran kat'i hudutlar şeklinde değil, üzerlerinde intikal vasıfları sezilen az gok geniş şeritler gibi telakki etmek icap eder. Bazı sahalar vardır ki iki ayrı bölge arasında hakiki bir geçit yeri meydana getirirler. Böyle yerlerde, intikal vasıfları bakımından orayı komşu mıntakalardan birine veya ötekine bağlamayı tercih ettirecek coğrafi amilleri inceden inceye araştırmak lazım gelmekdir. İşte bu türlü araştırmalar sayesinde, harita üzerinde kalın kırmızı çizgilerle tahdit edilmiş yedi büyük coğrafi mıntaka meydana çıkmış bulunuyor.
Bu mıntakalar şunlardır:

1) Karadeniz mıntakası
2) Marmara mıntakası
3) Ege mıntakası
4) Akdeniz mıntakası
5) İç Anadolu mıntakası
6) Doğu Anadolu mıntakası
7) Cenupdoğu Anadolu mıntakası

Görüldüğü gibi, coğrafi mıntakaların adlandırılması işinde, memleketin denizlere doğru açılan cepheleri üzerinde yer alan mıntakalar, komşu olan denize nisbet edilmişler, iç kısımlar ise, memleketimizin bütünlüğünü meydana getiren Anadolu'nun muhtelif cihetlerine göre isim almışlardır.

Denizi arasına almış olan Marmara mıntakası müstesna, bütün diğer mıntakalar, mavi veya kesik mavi çizgilerle ayrılan bir dış, bir de iç kısım seçilmiştir. Dış kısımlar, iklimi, nebati ve beşeri hususlarda en fazla deniz tesiri altında bulunan sahalar olup iç kısımlar ise bu tesirin nisbeten hafiflemiş ve azçok değişmiş bulunduğu yerlerdir.

Türkiye’nin Coğrafi Bölgeleri, Birinci Coğrafi Kongresi kitabında da bahsedildiği üzere, uzun süren tartışmaların sonucunda kabul edilmiştir. Bu tartışmalar kongreden sonra da devam etmiştir. Bugüne kadar coğrafi bölgeler üzerine çok sayıda makaleler yazılmıştır. Yazılan makalelerde, bölgelerin adları ve sınırları tartışılmıştır. Ancak bölgeler tartışılırken, hep Türkiye Coğrafyası haritası üzerinde durulmuş ve ülke sınırları dışına çıkılmamıştır. Oysa, 7 Coğrafi Bölge’nin 6’sı genel özellikleri ile ülke sınırları dışında da devam etmektedir. Bu durum, Birinci Coğrafya Kongresinde hazırlanan haritada da gösterilmiştir. Nitekim bölgelerde hüküm süren coğrafi şartlar, komşu ülkelerde de devam etmektedir. Güneydoğu Anadolu coğrafi şartları, Suriye ve Irak’ta, Doğu Anadolu coğrafi şartları, İran ve Ermenistan’da, Karadeniz Bölgesi coğrafi şartları Gürcistan’da, Marmara Bölgesi coğrafi şartları Yunanistan ve Bulgaristan’da, Batı Anadolu coğrafi şartları Yunanistan adalarında ve Yunanistan’da devam etmektedir. Bu nedenle, kesin sınırları ile Türkiye’nin 7 Coğrafi Bölgesinden bahsetmek imkânsızdır.

4. Sevr Anlaşması’nın Göz Ardı Edilmesi

Türkiye Coğrafi Bölgeleri ayrımını yapan bilim adamları, çalışmalarında elbette Türkiye’nin bütünlüğünü ve bağımsızlığını tartışmadılar. Onların tüm çabaları, coğrafya bilimine hizmet etmekti. Zaten başka türlü düşünmek imkânsızdır. Nitekim Kongre kararları kitabının 158. sayfasında, şöyle denilmektedir; “Maarif Vekili Hasan Ali Yücel’in açış nutkunda işaret ettiği gibi, Türkiye Coğrafyası Komisyonu, tedrisat sahasında vücudüne şiddetle ihtiyaç duyulan coğrafi bölgeleri tespiti vazifesini üzerine almış bulunuyordu.” Kitabın 159. sayfasında ise; “ Memleketimizde coğrafi bölgeler tespit edilirken Türkiye bir “coğrafi bütün” olarak ele alınmış, bu bütün dâhilinde hangi esaslara göre bir tefrik yapılması icap edeceği noktası üzerinde düşünülmüştür.” denilerek, coğrafi bütünlük vurgulanmıştır. Ancak Türkiye’nin yakın tarihi göz ardı edilmiştir. Oysa Türkiye’nin yakın tarihi incelendiğinde açıkça görülür ki, Türkiye’yi parçalamak ve bölmek isteyen çok sayıda güçlü ülkeler bulunmaktadır. Bugün dünyanın en güçlü ülkesi olan A.B.D, Lozan Anlaşmasına imza koymamıştır ve halen yeri geldikçe Sevr Anlaşmasını dillendirmektedir.

A.B.D ve A.B ülkelerinin sık sık gündeme getirdikleri Sevr Anlaşması nedir? Neleri içermektedir? Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti yetkilileri, Sevr Anlaşmasını imzalamak zorunda kalmışlardır. Osmanlı devletinin İtilâf devletleriyle yaptığı barış antlaşması (10 Ağustos 1920). Amerika'nın savaşa girmesiyle kuvvetlenen İtilâf devletleri karşısında İttifak devletleri barış istemek zorunda kalmışlardır. 30 Ekim 1918'de Osmanlı devletiyle İtilâf devletleri arasında Mondros mütarekesi imzalanmıştır. Bundan sonra İtilâf devletleri, Osmanlı devletini paylaşmak amacıyla Paris'in banliyösü olan Sevr'de (Sèvres) bir barış konferansı toplamışlardır. Osmanlı Devleti’ne, delegelerini 10 Mayısta Sevr'e göndermesi bildirilmiştir. Paris'e giden Osmanlı delegelerine anlaşma şartları, 11 Mayıs 1920'de bildirilmiştir. Heyet başkanı Tevfik Paşa çok ağır olan bu şartları reddetmiştir. Bunun üzerine 22 Haziran’da saldırıya geçen yunan kuvvetleri Balıkesir, Bursa ve Uşak'ı işgal etmiştir. Durumun daha da kötüye gitmesi üzerine, Saltanat konseyi, İtilâf devletlerinin şartlarının kabul edilmesine karar vermiştir. Ayandan Bağdatlı Hamdi Paşa'nın başkanlığında Paris'e Rıza Tevfik, Bern büyük elçisi Reşat Halis delege olarak gönderilmiş ve tamamı 433 maddeden oluşan Sevr Anlaşması kabul edilmiştir. Bu delegeler Genel olarak 12 kısımdan meydana gelen Sevr Anlaşmasına imza atmışlardır. Ancak bu imza, Ankara’da kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından şiddetle reddedilmiş ve Sevr Anlaşması hiçbir zaman uygulanmamıştır.

Sevr Anlaşması’nın baş mimarı olan Amerika Birleşik Devletleri, Lozan Anlaşması’nı hiçbir zaman kabul etmemiştir. İkinci Dünya Savaşından güçlenerek çıkan Amerika Birleşik Devletleri, hep Sevr Anlaşması’nın geçerliliğini dile getirmiştir. Süper Güç olmanın avantajını kullanan Amerika Birleşik Devletleri, Dünyanın siyasi şekillenmesinde baş aktör olmuş ve bu nedenle savaş dâhil her türlü yaptırımlara başvurmuştur. Türkiye’nin güneydoğu komşusu olan Irak’ı işgal eden Amerika Birleşik Devletler, Irak’ın kuzeyinde federal bir yapılanma adı altında Kürt Devleti kurma çalışmalarına hız vermiş ve Sevr Anlaşmasını, sık sık gündeme getirmeye başlamıştır. Bu nedenle, Sevr Anlaşması’nın çok iyi bilinmesi gerekmektedir.

Sevr Anlaşmasının bölümlerinden birini sınırlar oluşturmuştur. Anlaşmaya göre; İstanbul ve sınırları dışında kalan yerler Yunanlılara verilecektir. Osmanlı Devleti’nin Anadolu’daki güney sınırı, Mardin, Urfa, Gaziantep ve Osmaniye'nin kuzeyinden geçecektir. Doğuda bir Ermenistan devleti kurulacak, bunun sınırın tayini A.B.D cumhurbaşkanı Wilson'a bırakılacaktır. Boğazlar bölgesi, bütün Rumeli, Anadolu'da İzmit, Bursa'nın kıyılarını içine alacak şekilde çizilecek ve bölge sınırları, Edremit'te sona erecektir. Anadolu üzerinde İtalyan nüfuz bölgesi Silifke, Ulukışla, Niğde, Aksaray, Akşehir, Afyon, Tavşanlı ve Balıkesir çevrelerini içine alacaktır. Fransız nüfuz bölgesi ise; Diyarbakır, Harput, Sivas olarak tespit edilmiştir. Buralarda her türlü yetki ve iktisadî çıkarlar, adı geçen devletlere ait olacaktır.

Sevr Anlaşmasının bölümlerinden bir diğerini oluşturan siyasi hükümler ise daha dikkat çekicidir. Anlaşmaya göre; Türkiye, Sevr barış antlaşmasına uyarsa İstanbul Türklerin elinde kalacak, uymazsa Türklerden alınacaktır. Boğazlar, ayrı bayrağı, bütçesi ve teşkilatı olan bir komisyonun yönetimine girecek ve bu bölgedeki Osmanlı jandarması, müttefik işgal kuvvetlerine bağlanacaktır. Sevr barış antlaşmasının uygulamaya konulmasından bir yıl sonra, doğudaki Kürtler ayrı bir devlet kurmak isterlerse, Türkiye buna razı olacak ve Kürdistan kurulacaktır. İzmir, Kırkağaç, Akhisar, Ödemiş, Tire, Söke dolayları resmen Osmanlı hâkimiyeti altında kalacak, İzmir'deki istihkâmlardan birine Osmanlı bayrağı çekilecektir. Ancak Osmanlı devleti, buradaki hâkimiyetinin yürütülmesini Yunanistan'a bırakacaktır. Bu antlaşmanın uygulamaya girişinden beş yıl sonra mahallî parlamento, bölgenin Yunanistan'a kesin olarak katılmasını isteyecektir.

Sevr’in tüm maddeleri incelendiğinde açıkça görülür ki, bu anlaşma Türk Milleti’nin ölüm fermanıdır. Çünkü Anlaşma gereğince, Güneydoğu Anadolu’da Kürdistan, Doğu Anadolu’da Ermenistan devletleri kurulacak, Batı Anadolu Yunanistan’a verilecek ve Marmara Bölgesi ise tarafsız bölge olacaktır (Erim, N., 1953: 525-691)

5. Türkiye’de Bölge Kavramının Yanlış Algılanması

1941 yılında Türkiye 7 Coğrafi Bölgeye ayrıldıktan hemen sonra bölgeler arasında sürtüşmeler başlamıştır. Özellikle bu sürtüşmelerin dozu, Türkiye Büyük Millet Meclisinde giderek artmış ve “Şark (Doğu) Sorunu” ortaya çıkmıştır. Meclisteki bu tartışmalar, halka yansımış ve Türkiye genelinde “Bölgecilik yapmak” âdet haline gelmiştir.

30 Aralık 1950 tarihinde Mecliste yaşanan bir olay, coğrafi bölgelerin siyasi bölgeler olarak algılanmasına açık bir örnek teşkil eder.

Diyarbakır Milletvekili Nazım Önen'in son sayıma göre, Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde mecburi tahsile tabi kaç çocuk bulunduğuna ve bu bölgelerdeki ilkokul sayısına dair Millî Eğitim Bakanlığından sözlü sorusu, Millî Eğitim Bakanı tarafından cevaplandırılmıştır. Millî Eğitim Bakanı Tevfik İLERİ, cevabında şöyle demiştir:

“Muhterem arkadaşlar, son 1950 yılında yapılan sayıma göre, Doğu ve Güney Doğu 'da bulunan 18 ilimizin şehir ve kasabalarında 87.645, köylerinde 400.218 okuma çağında çocuk vardır. Bu çocuklardan şehir ve kasabalarda 37.545 e mukabil 50.399 köylerde 450.218'e mukabil 167.296'si okumaktadır. Bu duruma göre şehir ve kasabalarda 37.246, köylerde 232.922 çocuk okuldan mahrumdur. Bu 18 ilin şehir ve kasabalarda 223, köylerde 1891 öğretmeni! Ve 1023 eğitmenli olmak üzere 2914 okul vardır. Tahsil dışında kalan çocuklarımızın okula kavuşturulabilmesi için bu 18 ilin şehir ve kasabalarında 118 okula, nüfusları 250'den yukarı olan köyler için 2041 okula ve nüfusları 250'den az olan ve ortalama üç köy için bir bölge okulu hesabiyle 1582 okula, yani köyler için 3613 köy okuluna İhtiyaç vardır. Eğer teklif etmiş olduğumuz bütçede derpiş edilen Ödenek yüksek meclisçe temin edilecek olursa Önümüzdeki yıl bilhassa doğu bölgesinde 300'e yakın okul yapmak imkân bulacağımızı arzederim.”

Bakandan sonra kürsüye gelen soru sahibi, Doğu illerinin her sahada kalkınmaya muhtaç olduğunu söylemiş ve yeni hükümetin bu hususta lâzım gelen alâkayı göstereceğinden emin olduğunu beyan eylemiştir. Tekrar söz alan Millî Eğitim Bakanı şu açıklamayı yapmıştır:

“Arkadaşlar, memleketi Şark, Garp gibi bölgelere ayırmak ve bunlar üzerinde ısrarla durmanın zararlı olduğuna inananlardanız. Amma, yine bu memleketle uzun seneler ihmâl edilen bölgelerin mevcudiyetine de inanmaktayız. Nitekim demin ifade ettiğim rakamlarda hakikaten bir hayli ihmâl edilmiş olduğu görülen bu illerimizle beraber ve meselâ isim vereyim: Ordu Vilâyetinde bu durumdan daha kötü olan yerlerin mevcudiyetine de kani bulunmaktayız.

Bu itibarla biz bu işi Şark, Garp diye kısımlara ayırmaktansa, bugüne kadar ihmâl edilmiş bölgelere dikkat nazarımızı teksif etmek yolundayız. Nitekim bütçemize koyacağımız inşaat bedelinin yüzde yirmisini nispeten bereketli olan yerlere, natamam binaların yapılmasına, daha doğrusu hani bir zamanlar zorla yapılıp da yıkılmağa mahkûm olan binaların tamir ve takviyesine, geri kalan yüzde sekseni de ihmal edilmiş bölgelerdeki okul binalarına tahsis ve sarf edeceğiz. Bunu arz etmek isterim.”

6. Bölge Kavramının Yanlış Algılanmasının Olumsuz Sonuçları

Türkiye’de coğrafi bölgelerinin siyasi bölgeler olarak algılanması sonucunda, önce Doğu ve Güneydoğu Sorunu” dillendirilmiş, daha sonra bu sorun siyasi kavramlarla yer değiştirmiştir. Nitekim 1970’li yıllardan sonra, Doğu Anadolu’da “Ermeni Sorunu”, Güneydoğu Anadolu’da ise “Kürt Sorunu” ortaya çıkarılmıştır.

Ermeni Sorunu iddiaları, Batı ülkelerinin (özellikle A.B.D ve Fransa gibi ülkeler) desteğiyle, Türkiye’yi çok zor bir duruma sokmuştur. Ermeni militanları, Türk diplomatlarına karşı planlı ve sitemli saldırılarına devam ettirmek için, 20 Ocak 1975 tarihinde, ASALA (Gizli Ermeni Kurtuluş Ordusu) örgütü kurarlar. Ermeni terörü, 22 Ekim 1975’te Viyana Büyükelçisinin öldürülmesiyle başlar ve aralıksız olarak 10 Mart 1980 tarihine kadar devam eder.

1967-1969 döneminde DDKO (Devrimci Doğu Kültür Ocakları) tarafından düzenlenen Doğu mitinglerinde de “Doğu’nun geri kalmışlığı” sloganı ile işlenen temaların 1975-1976 yıllarına gelindiğinde “Kürdistan’ın Bağımsızlığı” sloganı ile değiştirilmiş olması 6 yıl içinde bölücü akımın katettiği yolun ve oluşturduğu tehlikenin boyutlarının hızla geliştiğinin açık işaretidir.

Terör tarafından bir uçuruma sürüklenen 1977 sonrası Türkiye’si; olaylara taraf olmayan etkin kişilerin faili meçhul cinayetlere kurban gitmeleri, Malatya, Kahramanmaraş gibi şehirlerimizde yoğunluk kazanmıştır. Günde 20 kişiyi bulan ölüm olayları ile Türkiye, bir terör ortamına çekilmiştir. 12 Eylül 1980 tarihi ile noktalanan bir dönemden sonra Türkiye acı bir devri geride bırakmıştır.

1983 yılında tekrar demokratik hayata geçilmesi ile birlikte oluşan müsait ortamda, örgütler, yeniden faaliyete geçmişler ve terör olayları tırmanmaya başlamıştır. Bu dönemde en etkin olan hareket, Marksist-Leninist bir ideolojik yapılanmaya sahip Kürdistan İşçi Partisi PKK’nın eylemleridir. PKK, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’yu da kapsayan Suriye-İran-Irak üçgeni içersindeki topraklar üzerinde ayrı bir devlet veya federatif yapı kurma amacıyla, etnik kimliği temel alan bir hareket başlatmıştır. Terör örgütü PKK, ilk başlarda yöre halkı nezdinde fazla tasvip görmemişse de, zamanla örgütün yoğun şiddet uygulamaları ile halkı sindirmesi, çok iyi örgütlenmiş bir propaganda faaliyeti yürütmesi ve en önemlisi bölgenin arazi ve iklim şartları nedeniyle, sosyal-ekonomik bir çok eksikliğinin rahatlıkla istismara açık olması ve ayrıca güvenlik kuvvetlerinin yaptığı birtakım hatalar zaman içerisinde PKK lehine belirli bir temel oluşmasına neden olmuştur. PKK, örgütlenmesini yurtdışına da taşımak suretiyle imkân ve kabiliyetlerini arttırmış, başta Yunanistan ve Suriye olmak üzere birçok devletten doğrudan veya dolaylı yardım aldığı kamuoyuna da yansımaya başlamıştır. PKK terör örgütü, başta Güneydoğu Anadolu bölgesinde olmak üzere, Türkiye genelinde çok sayıda terör olayı çıkarmış ve 30 bini aşkın can kaybına yol açmıştır.

A.B.D’nin Irak’ı işgal etmesinin ardından KADEK terör örgütü yeniden umutlanmış ve özellikle Irak’ın kuzeyinde faaliyetlerine yeniden hız vermiştir. Özellikle Irak’ın kuzeyinde bağımsız bir Kürt devleti kurulması için siyasal girişimlerini artırmıştır.

Ermeni Terör Örgütü ASALA’nın çoğu faaliyetleri, sözde terörü lanetleyen Fransa tarafından hoş görülebilmektedir. Öte yandan başta İtalya olmak üzere çoğu Avrupa ülkeleri, PKK terör örgütünü açıktan destekleyebilmektedir. Ayrıca ABD, Türkiye yöneticilerinin önüne sürekli olarak Kürt Sorunu’nu getirmekte ve dolaysıyla PKK’ya yandaş olmaktadır.

Son yıllarda, Türk ve dünya kamuoyuna, tartışılması istenen bir fikir ortaya atılmıştır. O da, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının özerk hale gelmesidir. Peki, İstanbul ve Çanakkale boğazları özerk olunca ne olacak? Boğazların tüm denetimi, özerk olduğundan Türk devletinden alınıp, uluslararası bir konsorsiyuma devredilecektir. Konsorsiyum, boğazların denetimini elinde bulunduracak ve tüm gemi geçişlerini kontrol edecektir. İstediğine izin verecek, istemediğine izin vermeyecektir. Konsorsiyum denetim esnasında, Türkiye devletinden bağımsız çalışacak ve Türkiye’nin aleyhine bile boğazları kullanabilecektir. Boğazların özerk olmasıyla birlikte, Marmara Bölgesi’nin Türkiye’den koparılması planlanmaktadır.

Cumhuriyet döneminde, adalardan mahrum kalan Türkiye, 12 mil meselesi yüzünden günümüzde Adalar Denizi üzerinde olan hakkını da yitirmek üzeredir. Eğer Yunanistan’ın istediği 12 mil hakkı kabul edilirse, işte o zaman ismen Yunanlılara kaptırdığımız “Adalar Denizi”, gerçekten bir Yunan denizi haline gelecektir. Ardından adını bile kendi isteğimizle verdiğimiz Ege Bölgesi (Batı Anadolu Bölgesi), Türkiye’den koparılarak Yunanistan’a verilmesi planlanmaktadır. Bugün turistlerin ellerinde dolaştırdıkları haritalar gözden geçirildiğinde, haritalarda Türkçe yer adlarının yerine Eski Yunan Medeniyetinin kalıntılarının adları yazılı olduğu görülecektir.

Osmanlı Devleti’nin yıkılışı ile birlikte Karadeniz Bölgesi’nde kurulması planlanan bağımsız Rum Devleti, Kurtuluş Savaşı’nın ardından bir süre rafa kaldırılmıştır. Ancak son yıllarda bu plan yeniden gündeme getirilmiş ve bölgede etnik kışkırtma başlamıştır. Bölgede yaşayan çok az sayıda Laz ve Gürcüler bahane edilerek, bölgenin özerkliği dile getirilmektedir. Özellikle Avrupa Birliği’ne girme aşkıyla yanıp tutuşan Türkiye’nin önüne, Türkiye’de yaşayan azınlıkların özerkliğe kavuşturulması isteği konulmaktadır.

Anadolu’yu, bin yıl öncesindeki uygarlıkların mirasçısı olarak gören Batı Dünyası, Türkiye toprakları üzerinde, Osmanlı döneminin gerileme döneminden beri, sürekli olarak işgal planları hazırlamaktadırlar. Osmanlı Devleti’nin yıkılışı ile birlikte, dedelerimizin “Yedi Düvel” dediği, Batı Dünyası ülkeleri, Anadolu’ya çullanmışlar ve dört bir taraftan işgal hareketine girişmişler. Ancak Türk Milleti’nin bağımsızlık ruhu şahlanmış ve Mustafa Kemal Paşa liderliğinde, İstiklal Savaşı gerçekleşmiş. Savaşın zafere dönüşmesiyle, Anadolu’da, Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Cumhuriyeti kurulmuş. Atatürk’ün büyük gayretleri ve Anadolu Türk insanının büyük sabrı ve çalışkanlığı ile genç Türkiye Cumhuriyeti, kısa sürede büyük ilerleme göstermiş. Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyeti’ni yeniden imar etmesi, Hatay’ın Türkiye’ye katılması, Batı Trakya, Musul ve Kerkük meselelerinde büyük ilerlemeler kaydedilmesi, Batı Dünyası’nı derinden üzüntüye garketmiş. Atatürk’ün 1938 yılında ölümüyle birlikte, Batı Dünyası, Türkiye’yi işgal etmeyi düşünmüş ve yeni planlar hazırlamıştır. Türkiye’yi işgal etme planlarından biri “borçlandırma” ve diğeri ise “toprak alımı”dır.

Dünya Bankası'nın Küresel Kalkınma Raporu'nda (Global Development Finance, 2004) gelişmekte olan ülkelerin dış borç verileri açıklamıştır. Raporda, 2002 yıl sonu itibariyle, Türkiye toplam 131.6 milyar dolarlık dış borçla, dünyada 7'nci sırada yerini almıştır. Türkiye'nin dış borcunun 83.9 milyar dolarını kamu tarafından ve devlet garantisiyle alınan borçlar, 47.6 milyar dolarını ise özel sektörce kullanılan krediler oluşturmuştur.

Şuursuzca alınan dış borçlarla, Türk toprakları ipotek altına alınmıştır. Ödenemeyecek kadar yüksek tutulan ödeme faizleri ile Türk halkı yoksulaştırılmıştır. Birleşmiş Milletler (BM) "İnsani Gelişme 2003" Raporu'na göre Türkiye, 175 ülke arasında, 96 sırada yer aldı. BM, Türkiye'de 7 milyon 150 bin kişinin günlük 2 dolardan daha az kazançla geçimini sağladığını ortaya çıkarmıştır. Sonuç olarak, satacak bir şeyi kalmayan Türk halkı, sahip olduğu toprağını satmaya mecbur bırakılmıştır.

Burada şu tarihi olayı anlatmakta fayda vardır. Lozan Anlaşması imzalandıktan sonra, İsmet İnönü, Ankara’ya dönüşünde Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya şunları söylemiştir; “Lozan Üniversitesinin merasim salonunu terk ediyorduk. Bize Lozan'ı belki bir kat daha çetinleştirmiş olan Lord Gürzon tam kapının ağzında koluma girdi ve bana “Genç Türkiye Devletinin genç kumandanını ve genç diplomatını her iki zafer için de tebrik ederim” dedi. Sonra şöyle devam etti: “Generalim, kapitülasyonlardan tutunuz da akla gelen veya gelmeyen ve sizce engel sayılan birçok şeylerden memleketinizi kendi tabirinizle kurtardınız. Ben de nihayet görüyorsunuz ki bütün bunlara evet dedim. Fakat hiç düşündünüz mü ki, bundan sonra ne yapmak isterseniz yine bizlere muhtaç olacaksınız.” Burada Lord Gürzon sağ elinin başparmağıyla işaret parmağını birkaç defa birbirine sürttükten sonra: “İşte o zaman parayı verirken şimdi kazandıklarınızı bizlere iadeye mecbur kalacaksınız.” (KBH, 2004).

“Borç yiğidin kamçısıdır” felsefesi ile şuursuzca alınan bu borçlar, artık ödenemez durumda. Bu nedenle, IMF yetkilileri, Ankara’da mesken tuttu. Ülkede memur alımından, emekli maaşlarına kadar her kalemi müdahale ediyorlar. Türkiye, adeta hükümetler tarafından değil, IMF yetkileri tarafından idare ediliyor. IMF yetkilileri, ödenemez durumda olan borçların tahsili için, Türkiye’yi yönetenlere, yeni çıkış yolları öneriyorlar. Bu çıkış yollarından en önemlisi; Türkiye’de yabancıların toprak ve mülk edinebilmesinin yolunu açmak. Ne yazık ki bu yol; 19 Temmuz 2003 tarihinde, yabancıların Türkiye'de mülk edinmesini kolaylaştıran 4916 sayılı ''Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK'de Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile uygulamaya girmiştir.

19 Temmuz 2003 tarihinde uygulamaya konulan Kanun Hükmünde Kararname ile birlikte, Türkiye’de gözü olan yabancılar, Türkiye’ye akın etmişlerdir. Türkiye'de gayrimenkulü olan yabancıların yaklaşık % 33'ünü Yunanlılar oluşturmaktadır. Yunanlılar, Bursa, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere Türkiye'nin 26 şehrinde gayrimenkul sahibidir. İkinci sırada, Almanya yer almaktadır. Bu iki ülkeyi, Suriye, İngiltere, Avusturya, Hollanda, Fransa, Belçika, İtalya takip etmektedir. Suriyeliler, Hatay, Adana ve Kilis’te gayrimenkul almaktadırlar.

Türkiye'de gayrimenkul satın alan yabancıların % 44.2'si İstanbul ve Antalya'yı tercih etmektedir. Bu iki ili, Bursa, İzmir, Muğla, Hatay, Aydın, Mersin ve Muğla takip etmektedir. En fazla gayrimenkul yatırımını İstanbul, İzmir ve Bursa'da Yunanlılar, Antalya'da Almanlar ve Hollandalılar, Hatay ve Gaziantep'te Suriyeler, Ankara'da ise ABD'liler yapmaktadır. Bugün için turizm amaçlı olarak gayrimenkul alımı neticesinde Alanya, adeta Almanya olmuş gibidir. Sıralamada ön sıralarda yer almayan Kars ilimizde bile arazi satışları ürpertici noktalara ulaşmış durumdadır. Yunanlılar, Almanlar, İngilizler, A.B.D’liler, Suriyeli’ler, Fransızlar, İsrailliler, Kars’a akın etmektedirler. Savaş yoluyla alınamayan Türkiye, ne yazık ki aşırı borçlandırma ve toprak alımı yoluyla adım adım işgal edilmektedir. Bu işgal haritası ile Sevr Anlaşmasının haritası örtüşmekte ve Türkiye’nin 7 Coğrafi Bölgesinde ayrı ayrı devletler kurulması planlanmaktadır.

7. Sonuç ve Öneriler

Bugün için Türkiye’nin 7 Coğrafi Bölgesi’nin her biri, diğerlerinden ayrılarak Sevr Anlaşmasında çizilen haritanın uygulamaya konulması çalışmaları devam etmektedir. Bu çalışmalar, özellikle Türkiye’yi parçalayıp tamamen yıkmak isteyen güçlü ülkeler tarafından desteklenmektedir. Başta A.B.D ve A.B ülkelerinin yüksek sesle dillendirmeye çalıştıkları istekler tamamen kabul edildiğinde, Türkiye Coğrafi Bölgeler haritasının siyasi haritaya dönüşmüş olacağı ve bu bölgeler üzerinde farklı ülkelerin yer alacağı açıkça görülmektedir.

Türkiye, bir bütündür, parçalanması hayal bile edilemez. Ancak Türkiye, gücünü kaybederse, hayal bile edilemeyen Türkiye’yi parçalama istekleri gerçek olabilir. Bu nedenle, Türkiye’de yaşayan her bir Türk gencinin birinci görevi, ülkesinin bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin bütünlüğü ve bağımsızlığının korunması için, yanlış algılamaların önüne geçilmelidir. Bunun için bazı düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.

1. Türkiye Coğrafi Bölgeleri haritası, tüm atlaslardan kaldırılmalıdır. Türkiye Fiziki Haritası ve il sınırlarını gösteren Türkiye Siyasi Haritası kullanılmalıdır.
2. Ders kitaplarında, Türkiye Coğrafi Bölgeleri bölümleri çıkarılmalıdır. Türkiye Coğrafyası dersleri, ayrıntılı ve bir bütün olarak, Türkiye Fiziki Coğrafyası, Türkiye Beşeri Coğrafyası ve Türkiye İktisadi Coğrafyası adlarıyla okutulmalıdır.
3. Türkiye il idari sınırlarında da, çok sayıda sorunlar bulunmaktadır. İl sınırları zamanın şartlarına göre yeniden düzenlenmelidir.
4. Kamu kurum ve kuruluşların çalışmalarında, “Coğrafi Bölgeler” kavramı yerine çalışmaların amaçlarına uygun olarak “Hizmet Bölgeleri” kavramı kullanılmalıdır.

Referanslar

Birinci Türk Coğrafya Kongresi Kararları, 1941, Ankara.
Çadırcı Musa, “Tanzimat”. Osmanlı, Cilt 6, Yeni Türkiye Yayınları, S.183-198,Ankara.
Erim, N., 1953, Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri. Cilt:I (Osmanlı İmparatorluğu Andlaşmaları), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, S. 525-691,Ankara
Karal, E. Ziya, Osmanlı Tarihi, VI. Cilt TTK. Yayını 1983 Ankara s.128
Dünya Bankası, Küresel Kalkınma Raporu, 2004. (Global Development Finance, 2004)
T.D.K., Türkçe Sözlük. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Yayını, 1988, Ankara.
KBH, Tarihi gerçekler ışığında belgelerle Mustafa Kemal Atatürk, 2004, Kamu Birlikleri Hareketi, www.kamubirlikhareketi.com)
http://www.ttk.gov.tr/yayinlar/fulltext/antlasmalar/sevr/sevr.htm
http://www.byegm.gov.tr/Yayınlarımız/AyinTarihi/1950/aralik1950.htm

NOT: Bu makale, Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi 25-26 Mayıs 2006’da “AB Sürecindeki Türkiye’de Bölgesel Farklılıklar” konulu IV. Ulusal Coğrafya Sempozyumu’nda bildiri olarak sunulmuştur.